Kaya Deneysel Yüksek Enerji Fiziği Grubu
CERN’de yer alan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC) tüneli üzerinde dört adet büyük ölçekli deney bulunmaktadır: CMS, ATLAS, ALICE ve LHCb.
Bu deneylerden CMS ve ATLAS, benzer temel fizik hedeflerine odaklanan; ancak farklı dedektör tasarımlarına ve teknolojik yaklaşımlara sahip, dünyanın en büyük iki parçacık fiziği deneyidir. ALICE ve LHCb ise daha özelleşmiş fizik konularını inceleyen, orta ölçekli kolaborasyonlara sahip deneylerdir.
Çalışmalarını sürdürdüğümüz CMS (Compact Muon Solenoid) deneyinde, 42 ülkeden 182 enstitüye bağlı yaklaşık 3800 fizikçi, mühendis ve teknik personel görev almaktadır. 25 metre uzunluğa, 15 metre çapa ve yaklaşık 12.500 ton ağırlığa sahip olan CMS dedektörü, 4 Tesla’lık manyetik alan üreten ve dünyanın en büyük solenoid mıknatısını barındırmaktadır.
Türkiye, CERN’e yardımcı Üye ülke statüsüyle katkı sunmakta olup, yaklaşık 100 civarında bilim insanı ve öğrenci CERN bünyesinde aktif olarak araştırmalar yürütmektedir. Türkiye’nin katkıları ağırlıklı olarak CMS deneyinde yoğunlaşmaktadır.
CMS deneyinin temel amacı, Standart Model’in ötesinde yeni fizik arayışlarını sürdürmek ve maddeye kütle kazandıran mekanizmayı açıklayan Higgs parçacığı ve Higgs alanını ayrıntılı biçimde incelemektir. Bunun yanı sıra karanlık madde, karanlık enerji, süpersimetri, egzotik parçacıklar, gravitonlar ve diğer yeni fizik senaryoları üzerine kapsamlı araştırmalar gerçekleştirilmektedir.
Daha ayrıntılı bilgilere CMS deneyinin resmî internet sitesinden ulaşılabilir. https://cms.cern