BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK HİZMETLERİNDE KARŞILAŞILAN DERMATOLOJİK LEZYONLARIN TANISI VE YÖNETİMİNE YÖNELİK BİR EĞİTİM PROGRAMININ DEĞERLENDİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KAAN YURTCANLI
Danışman: Gülru Pemra Cöbek Ünalan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Dermatolojik hastalıklar, birinci basamak sağlık hizmetlerinde sıkça görülen sorunlardır. Yanlış teşhisler ve tanı konulamamalar, hastalara ciddi sorunlar ve gereksiz sağlık harcamaları getirebilir. Birinci basamak sağlık hizmetleri, sağlık kalitesini artırmada ve maliyetleri azaltmada önemli bir rol oynamaktadır. Ancak, dermatolojik sorunları olan hastaların birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvurma oranı %6 ila %15 arasında değişmektedir. Bu nedenle, aile hekimlerinin dermatolojik hastalıkların tanı ve tedavisinde yetenekli olmaları büyük önem taşır. Bu çalışma, birinci basamak hekimlerinin dermatolojik hastalıkların tanı ve tedavi yeteneklerini değerlendirmek ve geliştirmek için uygulanan bir eğitim programının etkinliğini değerlendirmektedir. Böylece daha etkili ve kolay sağlık yönetimi için, birinci basamak hekimlerinin hastalık ve tedavi seçeneklerine dair güncel bilgilere sahip olmaları, hastalara hızlı ve erişilebilir bir şekilde yardımcı olmaları sağlanabilecektir. Yöntem: Bu araştırma, analitik gözlemsel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı tarafından koordine edilen bu çalışmaya Pendik, Tuzla ve Maltepe ilçelerinde görev yapmakta olan birinci basamak hekimleri katılmıştır. Toplam 3 oturumdan oluşan eğitim programı, gönüllü katılımcılara uygulanmıştır. İlk oturum yüz yüze, ikinci ve üçüncü oturum zengin görsel öğeler içeren senkron çevrim içi eğitimler olarak düzenlenmiştir. Veriler; eğitim programının hemen ardından ilk hafta ve üçüncü ay sonunda toplanmış ve değerlendirilmiştir. Veriler çalışmaya kör ve tarafsız bir profesyonel tarafından kaydedilmiştir. İstatistiksel analizler için Ki Kare testi, Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır. p değerinin 0,05'in altında olduğu durumlar istatistiksel olarak anlamlı bulgular olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya toplam 56 kişi katılmıştır. Katılımcıların %60,7'si (n=34)kadın, %53,6'sı bekar (n=30) ve %62,5'i (n=35) hastanede çalışmaktadır. Katılımcıların ortalama yaşı 30,60 ± 7,12'dir. Eğitim öncesi katılımcıların %91,1'i dermatolojik hastalık tanısında zorluk yaşadığını belirtirken, eğitim sonrası bu oran %66,1'e düşmüştür. Eğitim sonrası toplam bilgi puanı, eğitim öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksektir (p<0,001). Hastanede ve ASM'deki toplam dermatofit tanı sıklığının diğer jenerik tanı sayılarına oranla eğitim öncesi ve sonrası karşılaştırılmasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,001). Katılımcıların tamamı eğitim oturumlarındaki kalite değerlendirmelerinde olumlu önermelere katılmışlardır. Kalitatif bölümde ise katılımcıların eğitimin aralıklı tekrar edilmesinin kalıcılığı arttırmadaki en önemli etken olduğu ortaya çıkmıştır. Tartışma: Çalışmanın sonuçları, bu çalışmada olduğu gibi yapılandırılmış olan öğrenen merkezli, audio-vizüel materyalden zengin, konsültasyon fırsatı içeren, tekrarları olan ve hatırlamaya yardım edecek şekilde yapılandırılmış bir kaynak kütüphanesi bulunan etkileşimli eğitim programı Dermatolojik Lezyonlar Eğitimi'nin (DELE) katılımcıların dermatoloji bilgi ve becerilerini anlamlı bir şekilde geliştirdiğini göstermektedir. Katılımcıların dermatolojik lezyonları daha iyi tanımlamaktaki bilgi ve becerilerinin arttığı görülmüştür. Ayrıca, DELE" eğitim aracının katılımcıların dermatolojik problemleri daha etkili bir şekilde yönetme becerilerini artırdığı gözlemlenmiştir. Çalışma, mezuniyet sonrası eğitim programının etkinliğini artırmak için aralıklı olarak alınan katılımcı geri bildirimlerinin programı uygulama süreci içinde ihtiyaçlara ve geliştirilmesi beklenen noktalara dikkat ederek yeniden düzenlenebilmesine olanak tanıdığını göstermektedir. Bu nedenle Katılımcılar, dermatoloji konusundaki bilgi ve becerilerinde belirgin bir artış yaşandığını ifade etmişlerdir. Katılımıların %65,7'si uzmanlık eğitimi sırasında cilt lezyonları hakkında daha fazla eğitim alabileceklerini ve eğitimin mezuniyet sonrası aralıklarla hatırlatılması gerektiğini düşünmektedirler. Sonuç: Çalışmamız dermatoloji eğitiminin birinci basamak sağlık hizmeti veren doktorlar için önemli bir gereksinim olduğunu vurgulamakta ve mezuniyet sonrası eğitim sırasında kullanılabilecek eğitim yöntemleri ile dermatolojik hastalıkları tanımak ve tedavi etmek konusundaki yetkinliklerin artırılabileceğini göstermektedir. Ayrıca, bu tür eğitim programlarının daha sık tekrarlanması ve hedef kitlenin ihtiyaçları ve geri bildirimleri doğrultusunda geliştirilerek pratiğe daha uygun hale getirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Dermatolojik lezyonlar, birinci basamak, mezuniyet sonrası eğitim, aile hekimliği