Osmanlı toplum yapısı tartışmaları bağlamında Niyazi Berkes ve Behice Boran

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SALTUK BUĞRA YURTERİ

Danışman: Zeynep Bostan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı Osmanlı toplum yapısı tartışmaları bağlamında Niyazi Berkes ile Behice Boran'ın fikirlerini ve fikirlerini oluşturan arka planı aydınlatmaktır. 1960 Türkiye solunun düşünce dünyasını işgal etmiş temel tartışmaların başında Asya Tipi Üretim Tarzı (ATÜT) – feodalite tartışması gelmektedir. Karl Marx'ın Doğu toplumlarının özgünlüğüne vurgu yaptığı bu kavramsal müdahale Türkiye solunu ikiye bölmüştür. Benzer tarihlerde doğmuş ve hayatları birçok noktada kesişmiş olan bu iki düşünürün Osmanlı toplum yapısı tartışmalarında zıt kutuplarda bulunması dikkat çekicidir. Bu çalışma, iki düşünür arasındaki fikrî ayrılığı oluşturan faktörlerin tarihsel analize tabi tutulması ile Türkiye sol düşünce tarihi literatürüne katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Çalışma, Behice Boran ve Niyazi Berkes'in düşünce dünyaları arasındaki iki temel farklılığa işaret etmektedir. İlki, bu iki düşünürün sosyal bilimlere dair yaklaşımları iken, ikincisi ise öne çıkan toplumsal kimlikleri olarak tespit edilmiştir.