Millet Kütüphanesi Ali Emiri manzum 558 numarada kayıtlı Hicivler Mecmuası (İnceleme-metin)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SÜMEYYE NUR BAYRAK

Danışman: Üzeyir Aslan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin konusu, İstanbul Millet Kütüphanesi Ali Emiri Manzum Koleksiyonu 558 numarada kayıtlı olup kütüphane kaydında "Hicivler Mecmûʿası" başlığıyla yer alan şiir mecmuasıdır. Derleyicisi ve yazılış tarihi belli olmayan ancak 19. yüzyılın ikinci yarısında yazıldığını tahmin edebileceğimiz 43 varaklı bu mecmuanın dikkat çeken yönü ise içerdiği şiirlerin hiciv ve hezel ağırlıklı olmasıdır. Çalışmamızda mecmuanın tanıtılması, şiirlerin üslup ve içerik olarak incelenmesi ve hiciv türü hakkında genel bir değerlendirme yapılması hedeflenmiştir. Bu tez iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş mahiyetindeki ilk bölümde hiciv hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölüm hicvin anlamına ve tarihî seyrine odaklanan iki alt başlıktan oluşur. Hicvin anlamı incelenirken hiciv, hicivle aynı anlama gelen yergi ve satir, hicivle yakın anlamlarda kullanılan hezel, latife ve mizah kavramları üzerinde durulmuştur. Daha sonra ise Arap, Fars ve klasik Türk edebiyatında hiciv tarihinden kısaca bahsedilerek hiciv geleneği anlatılmıştır. Bu bölüm mecmuamızdaki şiirleri bir geleneğin parçası olarak nasıl ele alacağımızı belirlemeyi ve bir bağlam içinde düşünmemizi sağlamayı amaçlar. "Hicivler Mecmuası" bölümünde ise mecmua tanıtılmış, şiirler biçim, üslup ve içerikleri açısından incelenmiştir. Daha sonra ise mecmuanın ilk 20 yaprağının çeviriyazısı verilmiştir. Böylelikle klasik Türk edebiyatı ve mecmua çalışmalarına katkıda bulunulması ve mecmuanın ele aldığı özel konuların hiciv literatürüne eklenmesi hedeflenmiştir.