Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencileri ve akademisyenlerinde performansa bağlı kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının prevalansı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜLKÜ SUR ÜNAL
Danışman: Saliha Serap Çifçili
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: "İşe bağlı kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları (İKİR)" tekrarlayan mikro travmalar, ergonomik olmayan postürde çalışma, sabit vücut pozisyonları, vücudun küçük bölümlerini hedef alan ağırlıklar, yeterli molaların verilmemesi gibi işle ilgili risk faktörleri sonucunda ortaya çıkan tüm kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarını içeren bir terimdir. Konuyla ilgili yapılan çalışmalar ve sonucundaki ergonomik düzenlemeler genellikle endüstri ve ofis çalışanları üzerinedir. Bunun yanında müzisyenlerle, özellikle orkestra çalışanlarıyla ilgili çalışmalar da yapılmıştır ve İKİR yerine "performansa bağlı kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları (PKİR)" adını almıştır. Ancak vücutlarının çeşitli bölgelerinde ağrı şikayetiyle poliklinik başvurularında bulunan; resim, heykel, seramik, minyatür gibi sanatın diğer dallarıyla uğraşan sanatçılarla ilgili literatürde bu anlamda çalışmalar yetersiz sayıdadır. Bu çalışmada amaç, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'ndeki öğrencilerde ve akademik personelde PKİR prevalansını ve muhtemel risk faktörlerini tespit etmektir. Materyal ve yöntem: Çalışma Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Acıbadem Kampüsü bünyesindeki bölümlerde yürütülmüştür. Resim Bölümü, Heykel Bölümü, Geleneksel-Türk Sanatları Bölümü, İç-Mimarlık Bölümü, Seramik-Cam Bölümü ve Tekstil Bölümünde öğrenim görmekte olan öğrenciler ve bu bölümlerdeki öğretim üyeleri çalışmanın evrenini oluşturmuşlardır. Çalışmaya katılmayı kabul eden gönüllüler çalışma kapsamına alınmıştır. Katılımcıların demografik bilgileri, ek hastalık varlığı, ilaç kullanımı sorgulanmış; vücut yüzey alanı ve vücut kütle indeksi hesaplanmıştır. Katılımcıların postür değerlendirmesi için Tüm Vücut Hızlı Değerlendirme (Rapid Entire Body Assessment-REBA); ağrı değerlendirmesi için Modifiye İskandinav Anketi (the Modified Nordic Questionnaire) uygulanmıştır. REBA, katılımcıların çalıştıkları esnada araştırmacı tarafından gözlemlenmesi, Modifiye İskandinav Anketi araştırmacı aracılığıyla katılımcılar tarafından yanıtlanması suretiyle uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya 197 kişi (140 kadın, 57 erkek) katılmıştır. Yaş ortancası 22'dir (çeyrekler: 20, 22, 25; min-maks: 18-66). Katılımcıların %35,5'inin ek hastalığı vardır; en sık ek hastalık grubu solunum yolu hastalıklarıdır (n=19). Katılımcıların %24,9'unun kullandığı en az bir ilaç vardır. En sık kas-iskelet sistemi ilaçları (n=17) kullanılmaktadır. Genel REBA skoru ortalaması 5,2'dir (SS: 1,5; çeyrekler: 4, 5, 6). En yüksek REBA skoru ortalaması değerine sahip bölüm "Heykel Bölümü"dür. REBA skoru ortalaması en yüksek olan sanatsal aktivite "mermer yontma"dır (REBA skoru ortalaması 11). Katılımcıların %88,8'i vücutlarının en az bir lokalizasyonunda ağrı çektiklerini ifade etmiştir ve 126'sının (%64,0) ağrı şiddeti 3 (aktiviteyi kısıtlayan şiddetli ağrı) ve/veya 4 (aktiviteyi bıraktıracak şiddette dayanılmaz ağrı)'tür; bu bulgulara göre PKİR prevalansı %64,0'dır. PKİR prevalansı kadınlarda erkeklere göre daha yüksektir (p=0,035). En sık belirtilen lokalizasyon "bel"dir (n=101) ve en sık "haftada 1-2 kez" ve "aktiviteyi kısıtlayan şiddetli ağrı" şeklinde görüldüğü ifade edilmiştir. REBA skoru ve ağrı ilişkisi incelenmiştir; REBA skoruyla her ağrı lokalizasyonunun ağrı sıklığı ve şiddeti arasında bir ilişki olup olmadığına yönelik analizler yapılmıştır, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır ancak aralarında doğru bir orantı mevcuttur. Sonuç: Genel REBA skoru ortalama değerinin, "orta riskli olan bu hareketin araştırılması ve sonrasında değiştirilmesi" anlamına gelen 5,2 olması, popülasyonun %88,8'inin ağrı çektiğini ifade etmesi ve PKİR prevalansının %64,0 şeklinde bulunması, sanatçıların kendi iş ortamlarında karşı karşıya kaldıkları sağlık problemlerine dikkat çekmiştir.