Tarih öncesi dönemde Anadolu’da barınma ile yaşamsal koşullar ve günümüz mekan tasarımındaki yansımaları


Öğrenci: Olcay Berberoğlu

Danışman: HAKKI TONGUÇ TOKOL

Özet:

Tez çalışması; insanın yaşama adım attığı zaman diliminden itibaren, gereksinimleri doğrultusunda, hangi eylemler ve uğraşlarla doğaya nasıl uyum sağladığını ve gelişme gösterdiğini irdelemek amacı ile konu olarak ele alınmıştır. Bu amaçla doğal olarak öncelikle Tarih öncesi dönem araştırılmaya başlanmıştır. Buna göre; tarih öncesi dönem, insanın barınma gereksinimi ile başlayan ve sığınaklardan barınak tipi konutlara taşınan, tarımdan üretime geçişi de kapsayan bir süreci tanımlar. Bu süreç kapsamında başlangıçta göçebe yaşam sürdürülüyorken avcı-toplayıcılık ön plandadır. Daha sonra gereksinimlerin artması ile barınmada yaşam koşullarının iyileştirilmesi için barınmanın geliştirilmesi gerekmiştir. Bu arada beslenme konusundaki gereksinim nedeni ile tarımsal faaliyetler başlamış aynı zamanda üretim konusunda da araç gereç yapımına yönelinmiştir (kesme, doğrama, parçalama vb. gibi). Dolayısı ile insanlık tarihi açısından önemli bir dönem olarak bilinmektedir. Bu açıdan insanın yaşama başlaması ile koşullarının geliştirilmesi süreci, insanoğlunun düşüncede ve yaratı ile tasarımda ilk başarılı örnekleri tarih öncesi dönemde izlemeye, izlenmeye değer verilerdir. Bu tez çalışması Arkeolojik açıdan Anadolu’da seçilen üç merkez olarak ele alınmış olup ve insanın yaşamsal gelişmesinin bir açılımı olarak irdelenmiştir. Çatalhöyük(Konya), Hacılar(Burdur), Aşıklıhöyük(Aksaray) arkeolojik kazıların hala devam ettiği merkezler olarak seçilen örneklerdir. Bu amaç doğrultusunda, tarih öncesi dönem sonrası insanın yaşamsal gelişmelerini izlediğimiz dönemler ile bugüne doğrudan bir bağlantı yapılarak benzerlik ve farklılıkların neler olduğunun aydınlatılması, etkenlerinin açıklanması gereği vardır. Buna göre; başta iletişim olmak üzere sosyal-kültürel-ekonomik faktörlerin esas olduğu anlaşılır. Bu açıklamalar doğrultusunda; günümüz insan yaşamının, teknolojik gelişmelerin etkisinin yoğun olduğu tüm yaşam alanlarında -özellikle mekan tasarımı konusunda- çağın(21.Yüzyıl) getirdiği yeniliklerin yaşamı nasıl kolaylaştırdığı da izlenmiştir. Buna göre geçmiş, bugün ve gelecek dönemler olarak, gelişme aşamaları (kültür, deneyimler ve teknik oluşumlar) irdelendiğinde temel gereksinimlerde benzer değerlerde kesişmesine rağmen, yine insanoğlunun geliştirdiği yenilikler kapsamında özellikle teknolojik verilerin yaşama kazandırdığı kolaylıklar da belirtilmiştir. -------------------- This thesis has been tackled with the purpose of examining how human beings adapted to the nature and how they showed development with which actions and efforts in line with their needs since the time when they stepped into life. For this purpose, the prehistoric period was started to be studied. According to this, the prehistoric period describes a process that begins with the need for shelter and relocates from shelters to shelter-type houses, including the transition from agriculture to production. During this process, while nomadic life was being sustained, hunter-gatherer was in the foreground. Then, with the increasing requirements, it was necessary to develop housing in order to improve the living conditions. In the meantime, due to the need for nutrition, agricultural activities was started and at the same time, production had been directed towards the construction of tools (such as cutting, chopping, shredding, etc.). Therefore, it is known as an important period for human history. In this respect, the process of human development and the development of conditions, the first successful examples of the thought and creation of human beings in the prehistoric period are worth watching and observing. This thesis has been examined as an expansion of the human development by being dealt to be the three centers chosen in Anatolia from the archaeological point of view. Çatalhöyük (Konya), Hacilar (Burdur), Aşiklihöyük (Aksaray) are examples of ongoing archaeological excavations. For this purpose, it is necessary to make a direct connection with the periods in which we follow the vital developments of human beings after the prehistoric period and to clarify the similarities and differences and explain the factors. According to this, it is understood that social, cultural and economic factors, especially communication, are the main ones. In line with these explanations; It is also observed how the innovations brought about by the age (21st century) have made life easier in all living spaces where the impact of technological developments is intense, especially in the field of space design; hence, the past, present and future periods, development stages (culture, experiences and technical formations) are examined, even though the basic requirements intersect at similar values, again within the scope of innovations developed by human beings, especially the technological data brought to life has been specified.