Sambucus ebulus L. bitkisi üzerinde farmakognozik araştırmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Eczacılık Meslek Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA İLKE MERİÇ
Danışman: LEYLA BİTİŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Sambucus ebulus L. (Caprifoliaceae) bitkisinin yaprakları hem biyolojik aktiviteleri hem de kimyasal aktiviteleri açısından incelenmiştir. Bitki 2009 yılının eylül ayında İstanbul Çatalca`dan toplanmıştır. Bitki örnekleri Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu'nda MARE 11718 numarası ile kayıtlıdır. Çiçekli ve meyveli dönemde toplanmış olan bitkinin yaprak, çiçek ve meyveleri ayrılarak gölgede kurutulmuş ve toz edilen örnekler üzerinde antioksidan, antimikrobiyal, sitotoksik ve antikarsinojenik aktivite deneyleri yapılmış, toplam fenolik madde miktarına bakılmıştır. Alınan sonuçlara göre antioksidan aktivite bakımından en yüksek değerlere sahip ekstrenin yaprak ekstresi olduğu görülmüştür. Bu sebeple yaprak ekstresi üzerinde izolasyon çalışması yapılmasına karar verilmiştir. Toz edilen bu yapraklar üzerinde fitokimyasal ön denemeler ile kül ve su miktar tayinleri yapılmıştır. Ayrıca edilmiş materyalin Soxhlet yardımıyla petrol eteri ve etanol ekstreleri elde edilmiştir. Etanol ekstresinden sıvı-sıvı ekstraksiyon metoduyla sırasıyla toluen, kloroform, etil asetat ve sulu fraksiyonlar elde edilerek, tüm bu ekstreler üzerinde yapılan antioksidan, antimikrobiyal, antikarsinojenik aktivite yönünden etkin bulunan ve madde içeriği bakımından zengin flavonoidal bileşikler taşıdığı görülen etil asetat ekstresi üzerinde çalışılmasına karar verilmiştir. Ancak etil asetat ekstresi içerisindeki flavonoidal bileşiklerin polaritelerinin ve molekül ağırlıklarının birbirine yakın olması sebebiyle yeterli ayrım sağlanamamıştır. Kloroform ekstresinin de benzer flavonoidal yapılar içermesi sebebiyle bu ekstre de çalışılarak flavonoidal bir madde izole edilmiştir. Ekstrelerde bulunan maddeler sütun kromatografisi ve İTK yardımıyla saflaştırılmaya çalışılmıştır. Saflaştırma aşamasında Silikajel, Poliamid ve Sephadex LH-20 sabit fazları kullanılmıştır. Elde edilen bu flavonoidal bileşiğin yapısı UV (kaydırma reaktifleri yardımıyla), 1H-NMR, IR spektrumları ile aydınlatılarak Kersetin-3-O-galaktozit olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca etil asetat ekstresinde Kersetin-3-O-galaktozit ile birlikte Kemferol-3-O-glikozit olduğu düşünülen bir madde saptanmıştır.