Bölgeler arasıcılık ve bölgeler ötesicilik kavramları çerçevesinde AB ve mercosur ilişkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALTINAY KILIÇ

Danışman: Hakan Mehmetcik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Uluslararası İlişkileri analiz etmenin zorluğu farklı aktörler tarafından çok katmanlı düzeyde gerçekleşen süreçleri barındırmasından kaynaklanmaktadır. Dünya sisteminde var olan bölgeselleşme faaliyetleri ise bu karmaşık düzeni analiz etmeyi kolaylaştırır. Bölge kavramı üzerine bir uzlaşma olmasa da genel olarak, aynı coğrafi alanda bulunan ülke gruplarını ifade eder. Bölgeselleşme de bölge oluşturma eğilimi olarak, hem var olan bölgeleri ele alarak uluslararası ilişkilerin bir alt alanını oluşturur; hem de bölgelerin nasıl oluştuğunu inceleyen bölgeselcilik kavramına katkı da bulunur. Bölgeselcilik, anlamı ve içeriği üzerine fikir birliği olmayan ve 1940'lardan başlayarak günümüze kadar değişen bir kavramdır. Bu tarihsel süreç içerisinde, 1990'lardan itibaren ticaret ve yatırım akışlarının küreselleşmesine paralel olarak, bölgeler arası ilişkilerde artış gözlemlenmiştir. Buna bağlı olarak bölgeler arasıcılık/ötesicilik teorileri 2000'lerden sonra literatürde giderek daha fazla yer almıştır. Bu tezin teorik çerçevesi içerisinde bölgeler arasıcılık, iki resmi bölgesel örgüt arasındaki ilişkileri ifade ederken, bölgeler ötesicilik daha az resmileştirilmiş ilişkilerin yanı sıra devlet dışı aktörler de dahil olduğu ilişkileri analiz etmek için kullanılmaktadır. Bölgeler arası ilişkiler, iki resmi örgüt olan AB ve MERCOSUR'un 2019'da yaptığı ticaret anlaşması üzerinden incelenmektedir. Bu iki örgütü bu anlaşmayı yapmaya iten iç dinamikler ise liberal teori çerçevesinde ele alınmıştır. AB'yi örnek alarak yola çıkan, ancak hükümetler arası uzlaşı boyutunda kalan MERCOSUR ile AB'nin imzaladığı ticaret anlaşması tarihsel süreç içerisinde değerlendirilirken; bölgesel entegrasyonda ölçüt olan AB'nin diğer bölgelerle ilişkilerine de yer verilmiştir.