İLKOKUL ÖĞRENCİLERİNİN SCRATCH İLE DESTEKLENEN MATEMATİK ÖĞRENME ORTAMLARINDA GELİŞEN BİLGİ İŞLEMSEL DÜŞÜNMELERİNİN ENSTRÜMANTAL OLUŞUM ÇERÇEVESİNDEN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE NEVİN TÜRKOĞLU
Danışman: Hatice Akkoç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı ilkokul öğrencilerinin BİD'lerinin (bilgi işlemsel düşünme) Scratch programlama teknolojisiyle desteklenen matematik öğrenme ortamlarında uyguladıkları enstrümanlı teknikleri nasıl şekillendirdiğini enstrümantal oluşum çerçevesinden incelemektir. Araştırmanın hedef kitlesini ilkokul 4.sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Sınıfta uygulanacak öğretim içeriği, araştırmanın hedef kitlesine uygun görülen Londra Üniversitesi (UCL) tarafından geliştirilen ScratchMaths öğretim programı seçilmiştir. Araştırmada blok tabanlı kodlama tekniğiyle öğrencilerde BİD süreci incelenmektedir. Çalışmada enstrümantal yaklaşım kuramsal çerçeve olarak kullanılmıştır. Çalışmanın araştırma problemi "İlkokul öğrencileri Scratch kodlama artefaktı ile desteklenen matematik öğrenme ortamlarında hangi enstrümanları oluşturmaktadırlar ve BİD'leri bu süreci nasıl yönlendirmektedir?" şeklinde belirlenmiştir. Araştırmada nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Veriler içerik analizi yöntemine göre analiz edilmiştir. Verilerin içerik analizi sonucunda öğrencilerin enstrümantal oluşum sürecinde BİD bileşenlerinin süreci yönetici bir rolünün olduğu ve sürecin başarılı tamamlanabilmesi için uygun yerlerde gerekli bileşenlerin ön plana çıktığı görülmüştür. Ayrıca bileşenlerin birbirleriyle de etkileşim içinde olduğu ve BİD'nin bazı aşamalarda matematiksel düşünme (MD) ile birbirini desteklediği görülmüştür. Özellikle soyutlama ve örüntü tanıma bileşenlerinin bazı aşamalarda MD ile etkileşim halinde olduğu gözlemlenmiştir. Algoritmik düşünme bileşeni ise daha çok görevleri başarıyla gerçekleştirebilmek için uygun adımların oluşturulmasında ve ayrıştırma bileşeni de kod bloklarının tanınması ve izlenecek adımlar için strateji oluşturma amacıyla ön planda oldukları sonucuna varılmıştır. Öğrencilerin geliştirdiği enstrümanlara dair süreci yönlendiren BİD bileşenleri incelenmiş ve ön plana çıkan bileşenler tespit edilmiştir. Ayrıca Trouche'un çalışma metodları esas alınarak enstrümantal oluşum süresi boyunca öğrencilerin daha çok Scratch sınırlı çalışma, kaynaklı çalışma ve rasyonel çalışma metodlarını kullandıkları gözlemlenmiştir. Ek olarak öğrenciler görevin zorlandıkları aşamalarında daha çok Scratch sınırlı çalışma metodunu kullanırlarken artefaktı kullanma eğiliminde olmadıkları durumlarda ise rasyonel çalışma metodunu kullanmışlardır. Öğrenciler geliştirdikleri desen, dönüş, doğru orantı, sonsuz ve çokgen enstrümanları ile Scratch artefaktını matematiksel bir enstrümana dönüştürmüşlerdir. Ayrıca kullanılan enstrümantal oluşum teorisinin çalışmaya pek çok açıdan avantajlar sunmasıyla BİD araştırmaları için yapılacak çalışmalarda uygun bir teorik çerçeve olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Çalışmanın bulgularından yola çıkılarak matematik öğrenme ortamlarında BİD'yi geliştiren diğer teknik ve artefaktların da kullanımıyla gelişen matematik öğrenme enstrümanları incelenip BİD odaklı öğrenme ortamlarında bu enstrümanlar çeşitlendirilebilir.