Üstün yetenekli öğrencilerin matematik sınıf kültürlerinin sosyo-matematiksel normlar bağlamında incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI ÇAKIR
Danışman: Hatice Akkoç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada üstün yetenekliler öğrencilerin matematik sınıf kültüründe var olan sosyal ve sosyo-matematiksel normların incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda sınıf ortamının doğal haliyle yansıtılması için betimleyici tekli durum çalışması deseni benimsenmiştir. Var olan normların tespit edilebilmesi, sınıf ortamının uzun süreli ve derinlemesine incelenmesini gerektirdiği için bir öğretmenin aynı öğrenci grubuyla yürüttüğü kırk üç ders gözlemlenmiştir. Çalışmanın veri setini derslerin ses ve görüntü kayıtları, mülakat kayıtları ile dokümanlar oluşturmaktadır. Toplanan nitel verinin analizi NVivo programı kullanılarak yapılmıştır. Sınıf topluluğunun normatif aktivitelerinin (sosyal perspektif) ortaya çıkarılması için öğretmen ve öğrencilerin birbirlerinin eylemlerine ilişkin yorumlamalarına ve bu yorumlamalara verilen yanıtlara (psikolojik perspektif) odaklanılırken normların öğrenci ve öğretmen boyutları ele alınmıştır. Literatürde rapor edilen normlar yapılan kategorizasyon ile "Açıklamalar", "Sınıf tartışmaları", "Problem çözme", "Problem kurma", "Değer verme", "Sorgulama" ve "İş birliği" başlıklarıyla isimlendirilmiştir. Araştırmanın bulguları "Sınıf tartışmaları" kategorisinde katkıların sınıf gündemine taşınması, anlaşılmayan yerlerin belirtilmesi, derse eşit katılımının sağlanması, "Açıklamalar" kategorisinde düşüncelerin açıklanması ve gerekçelendirilmesi, açıklamalarının dinlenmesiyle ilgili sosyal normlar ile kabul edilebilir matematiksel açıklama ve gerekçelendirmeler sunulmasıyla ilgili sosyo-matematiksel normun varlığını ortaya çıkarmıştır. "Problem çözme" kategorisinde farklı çözümler sunulmasıyla ilgili sosyal normu, matematiksel olarak farklı, kolay, basit ve etkili çözüm, gelişmiş (sofistike) çözümler sunulmasıyla ilgili sosyo-matematiksel normları, "Problem kurma" kategorisinde ise problemlerin yeniden formüle edilmesi, yeni problemler oluşturulması, problemde verilen bilginin kontrol edilmesi, kurulan problemlerin daha zorlayıcı problemler olmasıyla ilgili sosyo-matematiksel normlar araştırmanın yürütüldüğü sınıfta gözlemlenmiştir. Bulgular "Değer verme" kategorisinde fikir ve yöntemlere değer verilmesi, sunulan fikrin kabul edilmesinde statünün önemli olmaması, hataların öğrenmede yeriyle ilgili sosyal normlar ile hataların problemin tekrar kavramsallaştırılması için bir fırsat olarak görülmesiyle ilgili sosyo-matematiksel normun varlığını ortaya çıkarmıştır. Gözlemlenen normların üstün yetenekli öğrenci sınıfları için önemi ve literatürde rapor edildiği halde bu araştırma kapsamında gözlemlenemeyen normların olası gözlemlenememe nedenleri tartışılmıştır. Üstün yetenekli öğrenci sınıflarında önemli olabilecek normlara dair öneriler ele alınmıştır. Özellikle realistik, kompleks veya orijinal problemler hem problem çözme hem de problem kurma açısından önemli olduğu için belirtilen kriterlerle ilgili sosyo-matematiksel normların oluşturulması önerilmektedir. Araştırmada kullanılan teorik çerçeveye göre normun delili olarak kabul edilen beklenti, farkındalık ve eylemler, öğretmen ve öğrenci boyutları için tanımlanan göstergeler ile operasyonel bir veri analiz çerçevesi sağlamıştır.