Benderli Cesari'nin (Ölüm: 1829) Divanı ve Divançesi (İnceleme- Tenkitli Metin)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YASEMİN AKKUŞ

Danışman: SEBAHAT DENİZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Benderli Cesârî adıyla ve meydan şâiri olarak şöhret bulmuş şâirin daha çok gazellerden oluşan Dîvân'ı ile hece vezniyle ya da bendlerle yazılmış şiirlerden oluşan Dîvânçesi'nin tenkitli metnini ve şâirin hayatını, edebî şahsiyetini; eserde yer alan şiirlerin şekil, muhtevâ ve üslup özellikleri bakımından incelenmesini esas almaktadır.Cesârî, 18. yüzyıl sonları ile 19. yüzyıl başlarında yaşamış bir saz şâiridir. Doğum tarihi belli olmamakla beraber 1245 h. / 1829 m. yılında öldüğü bilinmektedir. Şâirin hayatı ve edebî kişiliği ile ilgili kaynaklarda yer alan bilgiler oldukça sınırlıdır. Şiirlerinden hareketle Cesârî'nin Bektâşî olduğunu, yeniçeri ocağında cephâne kâtipliği yaptığını ve hayatının bir bölümünün gurbette geçtiğini söylemek mümkündür.Cesârî, Bektaşi bir şâir olduğu için, şiirlerine tasavvufî anlayışını yansıtmış olmakla beraber umûmiyetle şiirlerinde âşıkâne-rindâne söyleyişler sergilemiştir. İrticâlen şiir söyleyen ve şiirlerinde aruzu başarıyla kullanan Cesârî, kafiyelerinde ise çoğunlukla Türkçe fiil ve kelimeleri tercih etmiş ve kafiyeli şiir söylemeye özen göstermiştir. Ayrıca şâirin nazîrecilik geleneğinde iddialı olduğu tespit edilmiştir.İki ayrı eser görünümünde olan fakat nazım şekilleri bakımından birbirini tamamlayan Dîvân ve Dîvânçe, Cesârî'nin elde bulunan tek eseridir. Her biri kendi içinde elifbâ kafiye düzenine göre tertip edilen bu eserin ikisi nâ-tamam olmak üzere toplam 4 nüshası tespit edilmiştir. Dîvân ve Dîvânçe'de 1121 adet şiir bulunmaktadır.Bu çalışmanın gerek şâirin yaşadığı dönemde gerekse daha önceki yüzyıllarda gündemde olan kalem şâiri ve meydan şâiri kavramlarına açıklık getirmek ve klâsik şiir geleneği ile saz şiiri geleneğinin ayrıldıkları ve birleştikleri husûsları sarih bir şekilde tespit etmek konusunda yardımcı olacağı kanaati hasıl olmuştur.Ayrıca klâsik şiir geleneği ile saz şiiri geleneğinin çeşitli unsurlarını şiirlerinde bir araya getirip müşterek bir tavır sergileyen Cesârî'nin başarılı bir şâir olduğu tespit edilmiştir.