Değirmendere Havzasının (Bilecik) flüvyal jeomorfolojisi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEREN DURAN

Danışman: Atilla Karataş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Değirmendere Havzası içinde kalan sahanın flüvyal jeomorfoloji açısından geçirdiği evrimi ortaya koymak ve sahanın jeomorfolojik yapısını morfometrik analizler yardımı ile yakın gelecekte yapılacak olan havza planlarına altlık veri oluşturmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Değirmendere Havzası, Sakarya Nehri Havzası içinde yer alan ve Harmanköy Deresi olarak da bilinen Değirmendere'nin drene ettiği sahaya karşılık gelmektedir. Akarsuyun Sakarya Nehri'ne ulaşma sürecinin karışık bir görünüm arz etmesi çalışmanın ortaya çıkış sebeplerinden biridir. Ayrıca havza içinde yer alan Harmankaya Kanyonu'nun jeomorfolojik evrimi ve oluşum mekanizması hakkında farklı görüşler bulunmakta olup, henüz tam anlamıyla izah edilemeyen bazı jeomorfolojik meseleler sebebiyle muamma vasfını koruyan konular mevcuttur. Çelişkili durumları belirleyerek bunların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmaların yapılması hem bölgesel flüvyal süreçlerin anlaşılması hem de 2012 yılında "Harmankaya Kanyonu Tabiat Parkı" adıyla korumaya alınan kanyonun oluşum ve gelişimine dair her geçen gün sayıları artan kanyon ziyaretçilerinin jeomorfolojik bilgiler edinmeleri açısından önemlidir. Bu amaçlarla çalışma, havzanın sahip oluğu özelliklerin morfometrik açıdan ifade edilmesine katkı sağlayarak analitik çıkarımların yapılmasına altlık oluşturacaktır. Çalışmamız sonucunda yapılan analizler ve elde edilen bulgular benzer çalışmaların yapılmasına yardımcı olmakla birlikte havza bazında farklı sahaların flüvyal jeomorfoloji özelliklerinin sayısal açıdan ortaya konulmasını kolaylaştırıcı etki yaratacaktır. Flüvyal süreçlerin etkili olduğu havzalarda sahanın morfometrik özelliklerinin ortaya konması mühimdir. Değirmendere Havzasının flüvyal jeomorfoloji açısından ele alınması ile yapılan analizler hem sahanın jeomorfolojik evriminin ortaya konması hem de yapılacak olan havza planlamalarına katkı sağlayabilecek oluşuyla önem arz etmiştir. Havzanın oluşum sürecinde daha önce bilimsel açıdan değerlendirilmemiş ve literatürde rastlanmayan bulgulara ulaşılması havzanın jeomorfolojik ve morfometrik açıdan değerlendirilip sonuçlandırılmasını çalışmanın amacı ve hedefi haline getirmiştir.