Azerbaycan'ın Bölgedeki Enerji Faaliyetleri ve Ulusal Kalkınma Sürecinde Enerjinin Rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARZUMAN ALİYEV
Danışman: Vugar İmanbeyli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Enerji kaynakları özellikle 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında ülkelerin gelişiminde önemli bir faktör haline gelmiştir. Sanayi Devrimi'yle birlikte enerji kaynaklarının önemi daha da artmıştır. Özellikle son elli seneden beridir petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip olan ülkeler bu kaynaklar sayesinde ekonomik alanda önemli ilerlemeler kaydetmişlerdir. Ayrıca enerji kaynakları dış politika aracı olarak da kullanılagelmiştir. Petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip olan Azerbaycan için de bu kaynakların önemi tartışılmazdır. Bu çalışma da özellikle 1991 sonrasında yani Azerbaycan'ın bağımsızlık döneminde bu enerji kaynaklarıyla ilgili ülke yönetiminin geliştirdiği stratejileri incelemekte, bu enerji kaynaklarının ülkenin genel ekonomik gelişimindeki ve dış politikasındaki rolünü araştırmaktadır. Çalışma, enerji kaynaklarının Azerbaycan ekonomisinin gelişiminde ve ülkenin uluslararası alanda saygın bir aktör olarak yer almasında son derece kritik bir rol oynadığını ileri sürmektedir. 1990'lı yılların başlarında formüle edilen enerji stratejileri planlı bir şekilde uygulamaya geçirilmiş, başlangıçta yabancı yatırımcılardan sermaye çekilmiş ve burada çok aktörlü konsorsiyumlar kurulmuş, yurtdışından teknoloji transferleriyle birlikte yerli üretimin verimliliği artırılmış, akabinde bu kaynakların yurtdışı piyasalarına nakli için sınır-ötesi boru hatları projeleri kademeli olarak devreye alınmış ve neticede enerji arz güvenliği de garanti altına alınmıştır. Bu süreçte Azerbaycan, bölgesel ve kıtasal çapta çeşitli işbirlikleri geliştirmiştir. Enerji kaynaklarından gelen mütemadi ve muazzam gelirler sayesinde Azerbaycan ekonomisinin makro-iktisadi gelişiminin bir dönüşüm geçirdiği söylenebilir.