Yoga pratiğinin üniversite öğrencilerinin algısal motor beceri düzeyleri ve dikkat düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR İŞCAN
Danışman: Sinan Bozkurt
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Okul temelli yoga programlarının, öğrencilerin hem davranışsal hem de akademik yetkinliklerini geliştirdiği vurgulanmaktadır. Yapılan çalışmalar yoganın bedensel ve zihinsel esnekliği artırarak öğrencilerin rahatlamasını, dikkatlerini toparlamalarını ve buna bağlı olarak dikkat düzeylerinde iyileşme görülmesini sağladığını göstermektedir. Yoga pratiğinin üniversite öğrencilerinin algısal motor beceri düzeylerine ve dikkat düzeylerine etkisinin incelendiği çalışmaların az olduğu görülmüştür. Bu çalışmanın amacı yoga pratiğinin üniversite öğrencilerinin algısal motor beceri düzeyleri ve dikkat düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesidir. Çalışmanın yoga yapan deney grubunu Boğaziçi Üniversitesi hazırlık sınıfında öğrenim gören 16 kadın öğrenci oluştururken yoga yapmayan kontrol grubunu Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi'nde öğrenim gören 14 kadın öğrenci oluşturmuştur. Çalışmanın evrenini ise İstanbul İl'indeki kadın devlet üniversitesi öğrencileri oluşturmuştur. Çalışma 2024-2025 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Dönemi'nde yapılmıştır. Yoga dersleri haftada 2 gün 75 dk olacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak öğrencilerin algısal motor beceri düzeylerini ölçmek için Önceleme/Sezinleme Zamanı Cihazı (Bassin Anticipation Timer/Lafayette Instrument Company, Model 35575), Reaksiyon Test Ölçüm Cihazı (Visual Choice Reaction Apparatus/Lafayette Instrument Company, Model 63035A) ve Dijital Göstergeli Zaman Ölçer (Multifunction Timer/Counter Software Manual Model 54035A-SF), Çivileme Testi Ölçüm Cihazı (Purdue Pegboard Test/Lafayette Instrument Company, Model 32020A), dikkat düzeylerini ölçmek için ise d2 Dikkat Testi ve Stroop Testi Çapa Formu kullanılmıştır. Ön-testler, yoga dersleri ve son-testler öğrenciler için ışıklandırma, ses, sıcaklık, havalandırma açısından uygun ortamının sağlandığı bir odada yapılmıştır. Verilerin toplanmasında her testin kendi değerlendirme formu kullanılmıştır. Testlerin her biri çalışmanın müdahalesi olan yoga dersleri başlamadan önce ayrı ayrı uygulanmıştır. Aynı zamanda yoga dersleri bittiğinde tüm testler yeniden uygulanmıştır. Araştırmada kullanılacak testler, çalışma örneklemini oluşturan öğrencilere araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilerin istatistiksel analizinde SPSS programından yararlanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde tanımlayıcı istatistikle frekans (n), aritmetik ortalama (X̄), standart sapma (SS), en büyük ve en küçük değerler her grup için ayrı olmak üzere hesaplanmıştır. Ölçüm araçlarıyla ön-test uygulamasının ardından verilerin dağılım özelliklerini belirlemek amacıyla normallik testi yapılmıştır. Normallik testi için Shapiro-Wilk Testi kullanılmıştır. Veriler normal dağılım göstermediği için deney ve kontrol gruplarının kendi içlerinde ön test ve son test değerlerini karşılaştırmak amacıyla Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi tercih edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının ön test sonuçlarını karşılaştırmak amacıyla Mann-Whitney U Testi yapılmıştır. Ardından deney ve kontrol grupların algısal motor beceri ve dikkat düzeylerindeki değişimin karşılaştırılması amacıyla Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. Bu bağlamda, deney ve kontrol gruplarına ait her bir parametrenin ön test ve son test değerleri arasındaki fark belirlenmiş sonrasında gruplar arasındaki fark Mann Whitney U Testi ile karşılaştırılmıştır. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiş; elde edilen p değeri bu eşik değerin altında olduğunda istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda deney ve kontrol grubu öğrencilerinin ön-test ve son-testleri arasında sezinleme zamanı ve reaksiyon zamanı testlerinde anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p0.05). Bununla birlikte deney grubu öğrencileri kontrol grubu öğrencileriyle karşılaştırıldığında ince motor beceri düzeylerinde ve dikkat düzeylerinde deney grubu öğrencilerinin lehine anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0.05). Bu çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda yoganın öğrencilerin ince motor beceri düzeylerini ve dikkat düzeylerini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Dikkat özelliği eğitim-öğretim ortamlarında öğrenciler için oldukça önemlidir. Bu sebeple okul temelli yoga programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.