Marmara Üniversitesi Göztepe Kampüsündeki öğrenci ve çalışanların sağlık ihtiyaçlarının belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİM AKSOY KARTCI
Danışman: Memnune Çiğdem Apaydın Kaya
Özet:Giriş ve Amaç: Sağlık hizmet sunumunda toplumun sağlık durumunun ve ihtiyaçlarının belirlenmesi, hizmet sunumunun içeriğinin, önceliklerinin ve kalitesinin belirlenmesi açısından oldukça önemlidir. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2000 yılındaki raporunda sağlık sistemlerinin üç temel amacından biri olarak hasta beklentilerinin/ihtiyaçlarının karşılanması yer almaktadır. Bu araştırmanın amacı Marmara Üniversitesi Göztepe Kampüsünde (MÜGK) öğrenim görmekte olan öğrenciler ile çalışan personelin birinci basamak sağlık ihtiyaçlarını araştırmaktır. İkincil amaç ise aile hekimlerine, kendilerine bağlı olan nüfusun sağlık ihtiyaçlarının belirlenmesine yönelik bir yöntem sunulmasıdır. Yöntem: Kesitsel tipte bir araştırmadır. MÜGK'de Ocak-Şubat 2016 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evreni, MÜGK'de 1. Öğretim eğitimi alan 27684 öğrenci, 1167 akademik personel, 724 idari ve hizmet işlerinde çalışan personel (temizlik personeli, güvenlik) olmak üzere toplamda 29575 kişiden oluşmaktadır. Ulaşılması hedeflenen örneklem sayısı %99 güven aralığı ve %5 hata payı ile hesaplanarak 652 kişi olarak belirlenmiştir. Veri toplama formunun %20'sinin doldurulmayacağı öngörülerek 782 kişiye ulaşılması hedeflenmiştir. MÜGK'da bulunan 6 fakülte, 5 yüksekokul, 5 enstitü ile Rektörlüğe bağlı birimler (yönetim, kütüphane, Daire Başkanlıkları vs) birer tabaka olarak değerlendirilmiştir. Örnekleme ulaşmak için orantılı tabakalı örneklem yöntemi kullanılmıştır. Katılımcıların sağlık durumu ve sağlık ihtiyaçlarını sorgulayan yarı yapılandırılmış 46 soruluk bir anket formu kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 16.0 istatistiksel paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya 505 kadın (%58,4), 359 erkek (%41,6) olmak üzere toplam 864 kişi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 24±7,9 yıldır. Katılımcıların %48,1'nin bilinen bir hastalığı yoktu. En sık görülen ilk 3 hastalık kansızlık (%9,6), alerjik nezle (%7,6) ve astımdı (%4,2). En fazla bilgi alınmak istenen konular sırasıyla "sağlıklı beslenme"(%42,4), "hastalıkların taranması" (%32,3), "acil durumlar/ilk yardım"(%31,2), "egzersiz danışmanlığı" (%28,6) ve "kronik hastalıklardan korunma" (%27,8) olarak işaretlenmiştir. Katılımcıların kampüste yeni bir aile sağlığı merkezi(ASM) açılması durumunda özellikle yapılmasını istedikleri hizmetlere baktığımızda ise; en çok talep edilenler genel kontrol(%52,5), ağız-diş sağlığı (%45,1), beslenme (%43,4) ve psikolojik danışmanlıktır (%41,7). Çalışanlar ve öğrenciler karşılaştırıldığında hizmet ve bilgi ihtiyaçları açısından farklılıklar saptanmıştır. Katılımcılarda Depresyon taraması pozitif olanların oranı %67.4 olup öğrencilerde çalışanlara göre daha fazla bulunmuştur (p=0,007). Katılımcıların %30,9'u sigara, %30,2'si alkol kullanıyorken, %4,5'i uyuşturucu/uyarıcı madde denediğini belirtmiştir. Düzenli spor yaptığını belirtenler %31,1 iken, katılımcıların %32,1'i kilo problemi olduğunu düşünmekte, %13,4 ü ise diyet yapmaktadır. Sürekli kullandığı bir ilaç olanlar %13 iken, son 1 yıl içinde % 30,8'i reçetesiz ilaç, %18,9'ubitkisel ürün/ilaç kullandığını belirtmiştir. Katılımcıların check-up yaptırma oranı %11,4 iken, en sık yaptırılan taramalar tansiyon ölçümü (%30,1) ve kan şekerine baktırmak" (%27,3), en çok yaptırılan aşıların ise grip (% 28,9) ve tetanoz aşısı (%25,2) olduğu görülmüştür. Sonuçlar: Araştırma sonuçlarına göre MÜGK'da bulunan öğrenciler ile çalışanlar arasında bilgi ve hizmet ihtiyaçlarında, sağlık durumlarında ve sağlık ihtiyaçlarında farklılıklar olduğu bulunmuştur. Birinci basamak sağlık hizmeti sağlayıcıları bu farklılıkları değerlendirip sonuçları dikkate alarak müdahaleler (psikolojik/egzersiz/diyet danışmalığı, sigara bırakma, ilaç kullanımı vb) planlanmalıdır. Anahtar kelimeler: Sağlık ihtiyaçlarının belirlenmesi, birinci basamak sağlık hizmeti, öğrenciler, üniversite, sağlık hizmeti, koruyucu sağlık hizmetleri.