Türkiye'de Aile Hekimlerinin kullandıkları kanıta dayalı tıp (KDT) kaynakları ve bunların birinci basamağa uy-gunluğu hakkındaki görüşleri: bir vinyet çalışması.
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BASEL ELMASRI
Danışman: SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Aile hekimliği mümkün olduğunca tıbbi literatürde ve kılavuzlarda yayınlanan ve toplanan bilimsel kanıtlara dayanmalıdır.Türkiye'de Kanıta Dayalı Tıp (KDT) ve birinci basamak sağlık hizmeti arasındaki ilişkiyi değerlendiren çok az çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada amaç, Türkiye'de Aile Hekimlerinin (AH) sık karşılaşılan klinik sorulara yanıt vermek için kullandıkları KDT kaynakları ve bunların birinci basamaktaki uygulamalarına uygunluğu hakkındaki görüşlerini toplamak, gösterilen kaynakları sınıflandırarak klinik uygulama kılavuzları (KUK'lar) olarak sınıflandırılan kaynaklara güvenilirliği analiz etmektir. Yöntem: Tanımlayıcı bir çalışma planlanmıştır. Klinik vinyetleri (olgu örnekleri) içeren bir soru formu oluşturulmuştur. Demografik veriler ile ilişkili soruların yanı sıra beş vinyetin (olgu örnekleri) her biri için, öykünün sonunda yöneltilen klinik soruyu yanıtlamak amacı ile aile hekimlerinin kullanabilecekleri kanıta dayalı bir kaynak sağlamaları ve bu kaynakların birinci basamak sağlık hizmetine uygunluğuna ilişkin üç soruya cevap vermeleri istenmiştir. Sağlanan kaynaklar, 6 S modeli KDT piramidi tarafından önerilen geniş sınıflandırma kullanılarak sınıflandırılmıştır. Sağlanan ulusal kılavuzlar, KUK'ların güvenilirliğini analiz etmek için yayınlanan "The Institute of Medicine" kriterlerinin bir kısmı kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın evrenini Aile Hekimliği uzmanları (AHU) ve Aile Sağlığı Merkezlerinde üç aydan fazla çalışmış aile hekimliği asistanları (AHA), ve Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlığı (SAHU) asistanları oluşturmaktadır. Bulgular: Birinci basamakta sık karşılaşılan sorunları olan hastaları tanımlayan vinyetlerle karşılaştıklarında ve klinik soruları yanıtlamak için kanıta dayalı kaynaklar sağlamaları istendiğinde, AH'ler yalnızca %27,6 oranında spesifik kaynak sağlayabilmiştir. Sağlanan kaynakların %52,6'sı KUK'lardir. Bunların çoğu, geliştirilmeleri sırasında kullanılan metodoloji, önerilerin gücüne yönelik derecelendirmelerini ve kanıt kalitesinin derecelendirmelerini sağlamayan ulusal KUK'lardır. AH'ler kullandıkları kaynakların çoğunun hasta odaklı kanıtlara (%77,8), kendilerininkine benzer hasta popülasyonuna (%85,3) ve aile hekimliği değerlerini dikkate alan bir yaklaşıma (%63) dayandığını düşünmektedir. Üç birinci basamak sağlık hizmeti sağlayıcı hekim grubu (AHU, AHA, SAHU) arasında kanıta dayalı kaynaklara erişilebilirlik düzeyi açısından anlamlı bir fark tespit edilmiştir (P=0,038). AHU'ların (%39,1), AHA'ların (%32,6), SAHU'ların ise (%14,9) Kanıta dayalı kaynaklara yüksek erişilebilirliğe sahiptir. Sonuç: KDT eğitimlerinin uygulanması ve birinci basamağa yönelik kılavuzların geliştirilmesi yoluyla AH'lerin uygun ve güncel KDT kaynaklarına erişiminin iyileştirilmesine ihtiyaç vardır. AH'ler, kanıta dayalı kılavuzlara erişimin sadece ilk adım olduğunun, kanıtların aile hekimliği değerlerine uygun bir şekilde hastaların bakımına entegre edilmesi gerektiğinin farkında olmalıdır. Anahtar Kelimeler: Birinci basamak, Kanıta dayalı tıp kaynakları, Hasta odaklı, Uygunluk, Genellenebilirlik, Vinyet çalışması, Aile hekimleri, Türkiye