Cafer Seydahmet Kırımer (1889-1960): hayatı, fikirleri ve eserleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF UZUNAĞAÇ

Danışman: Okan Yeşilot

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kırım Tatar Türkleri'nin en önemli fikir ve siyasi önderlerinden olan Cafer Seydahmet Kırımer (1889-1960), Kırım, Osmanlı Devleti, Fransa ve Rusya'da eğitim görmüş ve Rus Çarlığı'nın yıkılmasından sonra kurulmuş olan Kırım Halk Cumhuriyeti'nin kurulmasında aktif görev almıştır. Bu Cumhuriyet'in Harbiye ve Hariciye Bakanlığı görevlerini üstlenmiştir. Kırım Halk Cumhuriyeti'nin ortadan kaldırılıp Kırım'ın Bolşevikler tarafından ele geçirilmesiyle mücadelesine hariçte devam etmek zorunda kalmıştır. İngiltere, Fransa ve Polonya gibi devletlere, Milletler Cemiyeti gibi uluslararası kuruluşlara Kırım Tatar Türklerinin tam yetkili delegesi olarak resmi başvurularda bulunmuş, Kırım halkının içinde bulunduğu durumlardan haberdar edip yardım talep etmiştir. Polonya Devleti tarafından kurulmuş olan Promethe teşkilatında aktif rol almıştır. Kırım'ı ve Kırım tarihini çeşitli dillerde yazmış olduğu kitaplarla uluslararası sahada tanıtmıştır. Türkiye'de Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle Türkiye'ye yerleşen Cafer Bey hem yurtiçinde hem de yurtdışında kalemiyle Kırım ve Türklük davasını savunmuş ve tüm dünyaya duyurmak için çabalamıştır. Bu çalışmanın amacı Cafer Seydahmet Kırımer'in hayatı, faaliyetleri, eserleri ve fikirlerini birinci elden kaynaklara dayanarak anlatmaktır. Daha evvel Kırımer ile ilgili tüm bu bilgileri içeren toplu bir çalışma yapılmamıştır.