Farabi’nin epistemolojisinde kesinlik problemi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İLAHİYAT ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2007

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Mehmet Özturan

Danışman: İLHAN KUTLUER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Fârâbî epistemolojisinde bilginin degeri ve kesinligi konusu direk olarak `yargı' ve `tasdik' kavramı altında incelenir. Çünkü `dogru' ve `yanlıs' olarak nitelendirilecek cümle yargı cümlesidir. Filozofa göre `tasdik' zihindeki konu ile realitedeki olay arasında bir gerekçeden ötürü iliski kurma sonucunda meydana gelmektedir. Ona göre bu iliskinin kurulmasının gerekçesi kisi tarafından, zihindeki konunun gerçekteki duruma `mutâbık' oldugunun düsünülmesidir. Buna göre dogruluk bu uygunluktan kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla bir tasdikin dogru olmasının ölçütü bu tasdikin gerçeklige tam uymasıdır ki bu kabul klasik `mutabakat teorisi'ni yansıtmaktadır. O halde tasdik ile olgu; zihin ile gerçekligin ittihadının/özdesliginin nedeni mutabakattır. Bu noktadan hareketle Fârâbî'ye göre `yakîn' özetle gerçege uygun olan tasdikteki `inanç türü'dür. Bu bakımdan `dogru tasdik'teki inanç, zihindeki konu ile gerçekteki durumun bir olduguna yönelik inanç iken `A'nın A olduguna inanmak' olan bu `birinci inanç'tan `A'nın A dısında bir sey olamayacagı' inancı olarak `çelismezlik inancı' türetilir ki filozofun `kesin' dedigi inanç türü de budur.