İŞYERİ NEZAKETSİZLİĞİ VE İŞ STRESİNİN İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLE İLİŞKİSİNDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜNÜN İNCELENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HANDENUR KAYA

Danışman: Seçil Bülbül

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüz örgütlerinde artan rekabet ortamı, çalışanları ve bulundukları örgütleri olumsuz yönde etkilemektedir. Çalışanların özel hayatında ve iş hayatında stres yaratan durumlara maruz kalmaları, stresli bir çalışma ortamını oluşturarak örgütlere ve bireylere zarar verici sonuçların doğmasına sebep olmaktadır. Bunun yanında, günümüzün insan odaklı organizasyonlarında işyeri nezaketsizliği kavramı önemli bir kavram haline gelmiştir. Çalışma ortamında bu davranışın görülme sıklığının artışı da kavramın önemini vurgulamaktadır. Bununla beraber, nezaketsizliğin ve iş stresinin zamanla işten ayrılma niyetinin artmasına neden olabilmesi, bu kavramlar arasındaki ilişkinin önemini arttırmaktadır. Aynı zamanda, çalışanların birçok olumsuzluğun üstesinden gelme becerisi olan psikolojik dayanıklılık düzeyleri bu sürece önemli katkılar sunmaktadır. Bu bağlamada, araştırmanın temel amacı işyeri nezaketsizliği ve iş stresinin işten ayrılma niyeti ile ilişkisinde psikolojik dayanıklılığın düzenleyici rolünü incelemektir. Literatür taraması neticesinde, çalışanların işyeri nezaketsizliği ve iş stresinin işten ayrılma niyeti ile pozitif yönde ilişki olabileceği varsayılmıştır. Bu noktada, kavramlar arası ilişkilerde psikolojik dayanıklılığın düzenleyici rolünün incelenmesinin literatüre katkı sağlayacağı ön görülmektedir. Araştırma modelini test etmek için İstanbul'da farklı sektörlerden çalışan 220 bireylerden anket yöntemiyle elde edilen analiz edilmiştir. Araştırmaya katılan bireylere demografik sorular, işyeri nezaketsizliği, iş stresi, işten ayrılma niyeti ve psikolojik dayanıklılık ölçekleriyle yapılandırılmış bir soru formu yönlendirilmiştir. Elde edinilen verilere korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Yapılan korelasyon analizi sonucunda işyeri nezaketsizliği ve işten ayrılma niyetinin arasında pozitif ve anlamlı ilişki olduğu, iş stresi ile işten ayrılma niyeti arasında pozitif ve anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Regresyon analizi neticesinde, işyeri nezaketsizliğinin işten ayrılma niyeti üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu, iş stresinin işten ayrılma niyeti üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu ortaya koyulmuştur. Ayrıca Hayes'in düzenleyici ilişki modeline göre yapılan analizde, işyeri nezaketsizliği ve iş stresinin işten ayrılma niyeti ile ilişkisinde psikolojik dayanıklılığın düzenleyici rolü olmadığı belirlenmiştir. Çalışmanın sonuçları önceki literatür çalışmalarıyla birlikte ele alınarak incelenmiş, sonuç ve öneriler sunulmuştur.