Murâdî Dîvanlarındaki bezeme özellikleri


Öğrenci: CEYDA GÜLSEVER

Danışman: Gülnur Duran


Türk süsleme sanatlarının büyük bir bölümünün en zengin örneklerini, kitap sanatlarında görmekteyiz. Kitap sanatlarımız, geçmişten bugüne, bugünden yarınlara, yüzyıllar boyunca her türlü bilgiyi, her dalda bilimi, edebiyat ve yazıya dönüşmüş sanat eserlerini tesbit edip koruyan kitaba, özellikle el yazması kitaba verilen değerin, duyulan saygı ve ilginin ifadesi olarak gelişmiş, birer ata yadigârı olarak günümüze ulaşmıştır. Sultan II.Selim ve özellikle Sultan III. Murâd devrinde kitap sanatlarındaki özgünlük doruğa çıkmıştır. Şüphesiz bu durumu hazırlayan etkenlerin başında Kanunî'nin uzun süren istikrarlı ve disiplinli süreci ile Sultan III.Murâd'ın çok kültürlü ve entelektüel yapısı gelmektedir. Diğer Osmanlı Sultanları gibi derin bir kültüre sahip olan Sultan III. Murâd'ın kitap merakı, Osmanlı sanatının kitap alanında zirveye taşınmasına vesile olmuştur. Devrinde hazırlanıp usta hattatlar tarafından istinsah edilen ve son derece zengin şekilde tezhiplenen Mushaf'ların dışında hususi olarak yazılıp tezyin edilen kitapların sayısı hayli fazladır. XVI.yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Sultanları arasında minyatürlü ve tezhipli ilk dîvân Sultan I.Selim'e aittir.(1512-1520), daha sonra Kanûnî Sultan Süleyman (1520-1566)'ın, Sultan III.Murâd'ın(1574-1595), Sultan II.Osman'ın(1618-1622) dîvân nüshalarının mahir müzehhipler tarafından hazırlanmış nüshaları günümüze gelmiştir.Sultan III. Murâd Dîvânının altısı İstanbul'da, ikisi de Paris'te olmak üzere sekiz yazma nüshası vardır. ?Murâdî Dîvânları'ndaki Bezeme Özellikleri?nin araştırıldığı bu çalışmada, öncelikle Sultan III.Murâd'ın hayatı ve kişiliği ve Sultan III.Murâd dönemi hakkında bilgi verilmiş, Tezhip Sanatının tarihi gelişimi anlatılarak Sultan III. Murâd'ın Sanat Hayatı irdelenmiştir. Çalışma kapsamında, Sultan III. Murâd'ın Süleymânîye Kütüphânesi'nde bulunan dört yazma nüshası; ?SK. Ayasofya Kitaplığı, Nr.3972; SK. Fatih Kitaplığı, Nr.3874; SK. Mihrişah Sultan Kitaplığı, Nr.359; SK. Hekimoğlu Ali Paşa Kitaplığı, Nr.625? katalog kısmında incelenmiş ve hususiyet gösteren bezemeli sayfalar arasından seçilenlerin çizimleri yapılmıştır.