Zihin haritası tekniğinin güzel sanatlar ve spor liselerindeki keman derslerinde öğrencilerin bilişsel ve devinimsel becerilerinin geliştirilmesine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU ŞEN
Danışman: Sibel Çoban
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, zihin haritası tekniğinin güzel sanatlar ve spor liselerindeki keman eğitimi derslerinde kullanılmasının, öğrencilerin bilişsel ve devinimsel beceri düzeylerine ve keman derslerinde öğrenilen bilgilerin kalıcılığına etkisi incelenmiş; uygulamalar sonucunda öğrencilerin keman derslerinde kullanılan bu tekniğe yönelik tutumları belirlenmiştir."Öntest-Sontest Kontrol Gruplu Deneysel Desen"e göre kurgulanan araştırma şu alt amaçlar doğrultusunda yürütülmüştür:1. Deney ve kontrol gruplarının uygulama öncesi ve uygulama sonrasında, keman dersine ait bilişsel beceri düzeyleri nedir?2. Deney ve kontrol gruplarının uygulama öncesi ve uygulama sonrasında, keman dersine ait devinimsel beceri düzeyleri nedir?3. Deney ve kontrol gruplarının uygulama öncesi ve uygulama sonrasında, çaldıkları eserler hakkında tür ve biçim alanına ilişkin bilgi düzeyleri nedir?4. Deney grubunun deneysel çalışma sürecindeki gelişimi nedir?5. Deney ve kontrol gruplarında, öğrenilen bilgilerin kalıcılık düzeyi nedir?6. Deney grubu öğrencilerinin uygulama sonrasında, keman derslerinde kullanılan zihin haritası tekniğine yönelik tutumları nedir?Araştırmanın çalışma grubunu, 2010-2011 eğitim-öğretim yılında Bursa Zeki Müren Güzel Sanatlar ve Spor Lisesi‟nde 10. ve 11. sınıflarda öğrenim görmekte olan deney grubu (n=10) ve kontrol grubu (n=10) olmak üzere toplam 20 keman öğrencisi oluşturmuştur.Araştırmada verilerin elde edilmesinde, araştırmacı tarafından geliştirilen, öğrencilerin keman dersi bilişsel başarılarını ölçmek üzere "Bilişsel Alan Değerlendirme Testi", öğrencilerin çalgı çalma becerilerinin ve çalıştıkları esere ait bilgi düzeylerinin belirlenmesi üzere "Performans Değerlendirme Ölçeği", deney grubu öğrencilerinin viiderslerdeki devinimsel ve bilişsel beceri gelişimlerini gözlemlemek üzere "Keman Dersi Öğrenci Gözlem Formu" ve araştırmacının başka bir çalışmadan keman dersine uyarladığı, deney grubu öğrencilerinin zihin haritası tekniğine yönelik tutumlarının belirlenmesi üzere "Keman Derslerinde Kullanılan Zihin Haritası Tekniğine Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Zihin haritası tekniği ile yürütülen keman eğitimi derslerinin öğrenci başarısına etkisini ölçmek amacıyla, öğrenci ön beceri düzeylerinin belirlenmesi üzere; "Bilişsel Alan Değerlendirme Testi" ve "Performans Değerlendirme Ölçeği" uygulanmış, bu doğrultuda öğrencilerin öntest puanlarına göre random yoluyla deney ve kontrol grupları oluşturulmuştur. Toplam 6 hafta (12 ders saati) süren deneysel uygulama sürecinde; deney grubu keman eğitimi dersleri zihin haritası tekniği ile, kontrol grubukeman eğitimi dersleri ise geleneksel yöntemlerle yürütülmüştür. Deneysel çalışma sonrasında yapılan sontest ölçümleri ile grupların bilişsel ve devinimsel beceri puanları karşılaştırılmıştır. Sontest ölçümlerinden 2 ay sonra, "Bilişsel Alan Değerlendirme Testi" öğrencilerin bilişsel beceri düzeylerindeki kalıcılığın belirlenmesi üzere deney ve kontrol grubuna tekrar uygulanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler, istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının öntest, sontest ve kalıcılık puanları arasındaki farklılığın belirlenmesinde Mann Whitney U testi kullanılmış; grupların kendi içlerindeki öntest, sontest ve kalıcılık testi puanları arasındaki ilişkinin belirlenmesinde ise "Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi"nden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, zihin haritası tekniği ile yürütülen keman eğitimi dersleri sonucunda;1. Deney ve kontrol gruplarının "Bilişsel Alan Değerlendirme Testi" sontest puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Buna göre, zihin haritasıtekniği ile çalışan deney grubu, kontrol grubuna göre alanlarına yönelik daha fazla bilişsel beceri kazanmıştır.2. Deney ve kontrol gruplarına ait Performans-DADÖ sontest puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Buna göre, zihin haritası tekniği ile viiigerçekleştirilen keman eğitimi dersleri, öğrencilerin devinimsel becerilerinin arttırılmasında geleneksel keman eğitimi uygulamalarına göre daha etkili olmuştur.3. Deney ve kontrol gruplarının "Performans-Bilişsel Alan Değerlendirme Ölçeği" sontest puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Buna göre, keman eğitimi derslerinde kullanılan zihin haritası tekniği; öğrencilerin çalıştıkları eserlerin tür ve biçim alanına ait bilgi birikimine sahip olmalarında, geleneksel yöntemlerle sürdürülen keman eğitimi ders etkinliklerine göre daha fazla katkı sağlamıştır. 4. Deney grubunun "Keman Dersi Öğrenci Gözlem Formu" 1. ve 6. hafta puanları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Buna göre, zihin haritası tekniği ile yürütülen keman eğitimi derslerinde deney grubu öğrencilerinin bilişsel ve devinimsel becerigelişimleri olumlu düzeyde artmıştır. 5. Deney ve kontrol gruplarının "Bilişsel Alan Değerlendirme Testi" kalıcılık testi puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Buna göre, keman eğitimi derslerinde kullanılan zihin haritası tekniği, öğrencilerin keman dersine ait öğrendikleri bilgileri hatırlamalarında geleneksel yöntemlerle sürdürülen keman eğitimi ders etkinliklerine göre daha etkili olmuştur.6. Deney grubu öğrencilerinin tamamına yakını, keman derslerinde zihin haritası tekniğinin kullanımına ilişkin olumlu yönde tutum geliştirmişlerdir.Anahtar Sözcükler: Güzel Sanatlar ve Spor Lisesi, Müzik Eğitimi, Keman Eğitimi, Zihin Haritası Tekniği.