Diyabetik ve obez hastalarda serum fibroblast büyüme faktörü-21 (FGF-21) düzeylerinin kemik yapım ve yıkım belirteçleri ile ilişkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ERHAN ÜNER

Danışman: Önder Şirikçi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Fazla kilolu olmak osteoporoz ve kırılma riskine karşı koruyucu bir faktördür. Bununla birlikte, obezite gibi fazla kilonun aşırı yağ ile ilişkili olduğu durumlarda bu ilişki net biçimde gözlenememekte ve bu durum azalmış kemik kütlesi ile ilişkilendirilebilmektedir. Obezite, mekanik, hormonal ve inflamatuvar faktörler yoluyla kemik metabolizmasına etki eder. Tip 2 DM'de kemik mineral yoğunluğu etkilenmemiş veya yüksek olmasına rağmen bu hastalık artmış kırık riski ile ilişkilidir. Bu durumun sebepleri olarak hastalığın süresi, yetersiz glisemik kontrol, osteopeni, bozulmuş kemik kalitesi ve ilaç yan etkileri sayılabilir. Fibroblast büyüme faktörü ailesinin atipik bir üyesi olan FGF21, glukoz homestazı ve lipit metabolizması üzerinde yararlı etkilere sahip bir metabolik düzenleyicidir. Hayvan deneylerinde FGF21'in obezite ve diyabetin potansiyel tedavisi açısından umut vadeden sonuçlara ulaşılmışsa da yan etki olarak kemik erimesi yaptığının gösterilmesi bu başarıya gölge düşürmüştür. Bu çalışmada obez, prediyabetik obez ve diyabetik obez tanılı bireylerde FGF21 düzeylerinin kemik yapım ve yıkım belirteçleri ile ilişkisini kesitsel bir çalışmayla araştırmayı amaçladık. Çalışmaya 96 hasta (71 kadın 25 erkek) ve 31 sağlıklı gönüllü dahil edildi. Kontrol, obez, obez+prediyabet ve obez+diyabet olmak üzere dört grup oluşturuldu. Serum FGF21 düzeyleri ELISA, kemik yapım ve yıkım belirteçlerinden osteokalsin, total P1NP, kemik ALP, CTX düzeyleri elektrokemilüminesans yöntem ile ölçüldü. FGF21 düzeyleri kontrol grubunda 113 (33-280) pg/mL, obez grubunda 282 (179-369) pg/mL, obez+prediyabet grubunda 250 (184-504) pg/mL, obez+diyabet grubunda 438 (302-610) pg/mL düzeylerinde ölçüldü. Sonuç olarak; FGF21 düzeyleri kontrol grubu, obez, prediyabetik obez ve diyabetik obez gruplarında sıralı ve anlamlı bir yükseklik göstermiştir. Obez ve diyabetik hastalarda kemik yapım belirteçlerinden osteokalsin ve P1NP seviyeleri kontrol grubuna göre anlamlı biçimde düşük bulunmuştur. Çalışmamızda FGF21 düzeyleri ile kemik yapım yıkım belirteçleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Daha geniş hasta gruplarında kohort araştırmalara ihtiyaç vardır.