Tekno-politika ve sosyal kimlik: Dijital platformlarda çevre gönüllüleri ve iklim değişikliği tartışmaları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Radyo, Televizyon ve Sinema Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESLİHAN BULUR
Danışman: Filiz Aydoğan Boschele
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kimlik temelli siyaset, dijitalleşme ve küreselleşmenin etkisiyle günümüz siyasal alanında merkezi bir rol oynamaktadır. Sosyal kimlikler hem bireysel aidiyetleri hem de tarihsel ve kültürel bağlamları kapsayarak siyasal tutumları belirlemekte; dijital platformlar ise bu kimliklerin inşasını ve siyasal mobilizasyonunu şekillendiren önemli kamusal alanlara dönüşmektedir. Bu çerçevede, "tekno-politika" kavramı sosyal kimliklerin dijital kamusal alandaki varoluşunu ve faaliyetlerini analiz etmek için bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır. Özellikle marjinalize edilen gruplar için dijital ortamlar, temsilin ve dayanışmanın yeniden üretildiği alternatif siyasal alanlar yaratmaktadır. Toplumun giderek daha fazla platformlaştığı ve dijital platformların toplumsal ve politik nüfuzunun arttığı günümüzde kimlik hareketlerinin politik konumlarla sıkı bir ilişki içerisinde olması da sosyal kimlik olgusunu, tekno-politika kavramıyla daha da ilişkili hale getirmektedir. Bu kavramların karmaşık etkileşimini anlamak, günümüz siyasi ve toplumsal dinamiklerini anlamak açısından önem arz etmekte; bu araştırmanın da çıkış noktasını oluşturmaktadır. Kimlik hareketlerinin günümüz dünyasında politik konumlarla sıkı bir ilişki içerisinde olduğu ve bu süreçlerde dijital platformların önemli bir role sahip olduğu önermesinden hareket edilen bu çalışmanın amacı, çevre gönüllülerinin sosyal kimlik aidiyeti kapsamında çevrimiçi etkileşimlerini incelemek; bu bağlamda sosyal kimliklerinin politik konumlanışını ve dijital faktörlerin bu sürece etkisini analiz etmektir. Bu doğrultuda araştırma tasarımı, derinlemesine görüşmelerden oluşan niteliksel analiz ile bilgisayımsal analiz ve içerik analizi kombinasyonundan oluşan niceliksel analize dayanmaktadır. İklim değişikliğinin, yirmi birinci yüzyılın etkin politikalar geliştirilmesi ve uygulanması planlanan kritik sosyo-politik sorunlarından biri olması nedeniyle, iklim değişikliği tartışmaları, dijital platformlarda çevre gönüllülerinin sosyal kimlikleriyle dahil olabilecekleri potansiyel bir etkileşim alanıdır. Sosyal kimliğe sahip her bir bireyin, aynı zamanda aidiyet hissettiği toplulukla, paylaşılan içerikler üzerinden de etkileşime girmesi ve sosyo-teknik dinamikleri daha kapsamlı analiz edebilmek adına, nitel analize ek olarak, nicel analiz de gerçekleştirilmiştir. Nicel analiz için; hem toplumsal ve politik konuların günlük olarak tartışılabildiği kamusal dinamikleri sağladıkları hem de editoryal konsepte sahip oldukları için araştırma tasarımına uygun bulunan Twitter ile Ekşi Sözlük tercih edilmiştir. Aynı zamanda, iki platformun birbirinden farklı kimlik seçenekleri sunan arayüze sahip olması da teknik dinamiklere dair anlamlı bulgular edinmeyi mümkün kılmaktadır. "Çevre gönüllüleri" ve "iklim değişikliği tartışmaları" üzerinden yürütülen bu çalışmada hem tekno-politika kavramı çerçevesiyle sosyal kimlik ve bu bağlamda kimlik siyasetinin ele alınışı hem de yapay zeka teknolojilerinin de dahil edildiği çok yöntemli araştırma tasarımından yararlanılmış olması bu çalışmanın literatüre katkısını ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular temel olarak, sosyal kimliklerin politik konumlanışında hangi sosyo-teknik dinamiklerin etkili olduğunu ve bu dinamiklerin politik bir aktör olarak rolünü vurgulamaktadır.