Toplumda Sağlıklı Yaşam Biçimi Geliştirmesi Beklenen Sağlık Çalışanlarının Bu Konudaki Tutumlarının İncelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RABİA MÜBERRA BADUR BEY
Danışman: Gülru Pemra Cöbek Ünalan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada; klinik pratiğinde ve eğitimi süresince sağlıklı yaşam tarzı değişikliği ile ilgili konuların yer aldığı Aile Hekimliği, Halk Sağlığı, İç Hastalıkları ve Kardiyoloji branş hekimleri ile Beslenme ve Diyetetik bölümü lisans öğrencilerinin bu konularda farkındalıklarının geliştiği varsayılarak, bu kişilerin kendi sağlıklı yaşam biçimi davranışları hakkındaki tutumlarının ortaya koyulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma Şubat 2023 ve Ekim 2023 tarihleri arasında yürütülen tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Çalışmanın evreni Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim Araştırma Hastanesinde Aile Hekimliği, Halk Sağlığı, İç Hastalıkları ve Kardiyoloji Anabilim Dallarında çalışan, uzmanlık eğitimlerinin ilk yılında ve son yılında olan 356 asistan hekim ve Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nde eğitim gören birinci ve dördüncü sınıf öğrencisi 194 kişi olmak üzere toplam 550 kişiden oluşmaktadır. Evreni temsil edecek örneklem büyüklüğü, sağlıklı davranış geliştirme sıklığı %50 alındığında %95 güven aralığı ve %5 hata payıyla en az 227 kişi olarak hesaplanmıştır. 148 asistan ve 156 öğrenci olmak üzeri toplam 304 kişiye ulaşılmıştır. Çalışmaya dahil edilen her klinik bir küme kabul edilerek asistanlar küme tipi örneklem yöntemiyle seçilmiştir. Öğrenciler için ilgili fakülteden gerekli izin alınarak, ders saatlerinden önce sınıf ortamında elektronik olarak ölçek uygulanmıştır. Katılımcılara 52 sorudan oluşan Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları-2 (SYBD-2) ve sosyodemografik özellikleri belirleyen Katılımcı Değerlendirme Formu uygulanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 28.0 kullanılmıştır. Sonuçlar değerlendirilirken p<0,05 düzeyi anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 156 öğrenci ve 148 hekimin yaş ortalaması 24,4±4,5'tir. SYBDÖ-2 toplam puan ortalaması 125,91±20,6 olarak hesaplandı. Alt boyutlar içerisinde en yüksek puan kişiler arası ilişki (2,80±0,52), en düşük puan fiziksel aktivitedir (2,05±0,58). Çalışmamızda öğrenci olan, eğitiminin son yılında olan ve sağlığı teşvik edici uygulamalarla karşılaşanların SYBDÖ-2 toplam puanları anlamlı biçimde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Düzenli egzersiz yapma, yeterli sıvı tüketme, enerji içeceği içmeme, bölümünden memnun olma ve bölümüne isteyerek başlama parametrelerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğu saptanmıştır. Sonuç: Sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile ilgili sağlık eğitimi alan ve mesleki uygulamaları sırasında hastalarına ya da danışanlarına sağlıklı yaşam biçimi davranışları kazandırmayı hedefleyen disiplinlerde çalışanların, kendi sağlıklı yaşam davranışlarına yönelik tutumlarının orta düzeyde olduğu ancak eğitiminin son yılında olanların, öğrenci olanların ve eğitimleri süresince sağlığı iyileştirici ve sağlığı teşvik edici uygulamalarla karşılaşanların sağlıklı yaşam biçimi tutumlarının daha olumlu olduğu saptanmıştır. Eğitim sürecinin fark yarattığını ve bu farkın nedenlerinden birinin de uygulamaya dönük eğitimler olduğunu düşündüren bu bulgular doğrultusunda sağlıklı yaşam biçimi davranışları konusunda etkin eğitimler verilmeli ve sağlık çalışanlarında yetkinlik geliştirilmelidir. Anahtar kelime: SYBD, SYBDÖ-2, sağlıklı yaşam biçimi, davranış, asistan hekimler, beslenme ve diyetetik öğrencileri, eğitim süresi, sağlık eğitimi