İTİKADÎ AYETLERİN YORUMUNDA DÖNEMSEL İHTİLAFLARIN ARKA PLANI: ALLAH TASAVVURU

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YUSUF KARATAY

Danışman: Muhammet Abay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İlahi hitabın muhatabı olan insanlar, kendilerine elçiler vasıtasıyla gönderilen ilahi mesajı anlama konusunda tarih boyunca problemler yaşamıştır. Bu çalışmanın konusu âyetleri anlama probleminin temel sebeplerinden biri olduğu düşünülen Allah tasavvurlarının, âyetlerin anlaşılması ve yorumlanmasındaki etkisinin tespit edilmesine yöneliktir. Bu sebeple çalışma boyunca iki sorunun cevabı aranmıştır. Bunlardan ilki "Allah tasavvurlarının âyetleri anlama ve yorumlamadaki etkisi nedir?", diğeri de "tasavvur-âyet ilişkisindeki etkileşim nasıl olmuştur?" sorularıdır. Nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmada öncelikle veriler ilgili kaynaklardan derlenmiş, derlenen veriler betimsel analiz ve karşılaştırmalar yapılarak çalışmanın soruları cevaplandırılmaya çalışılmıştır. Bu yapılırken de Allah tasavvurları ve âyet yorumlarına dair zamansal değişimlerin tespit edilmesi için konular senkronik (eş-zamanlı) ve diyakronik (art-zamanlı) bir yöntemle ele alınmıştır. Çalışmanın sonucunda ulaşılan bulgulara göre Allah tasavvurlarının âyetlerin yorumlanmasında doğrudan bir etkisinin olduğu, tasavvur-âyet ilişkisindeki etkileşimin ise senkronik ve diyakronik bir şekilde çift taraflı gerçekleştiği tespit edilmiştir.