Hüsameddin Ertürk'ün hayatı ve faaliyetleri (Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Türk istihbaratında tarihi devamlılık)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ADNAN SEÇKİN
Danışman: Okan Yeşilot
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hüsameddin Ertürk (1874-1961), 1894'te Harp Okulu'ndan mezun olarak askerlik hayatına atılmıştır. Erzurum'da görevli olduğu yıllarda 2 Nolu İttihat ve Terakki Kulübü'nü kurmuştur. Sırasıyla, Birinci Balkan Harbi, İkinci Balkan Harbi, Birinci Dünya Harbi ve İstiklal Harbi'ne katılmıştır. Harbin bitişini takiben Teşkilat-ı Mahsusa'ya nasbı yapılmış ve kendisinin istihbarat hayatı başlamıştır. Hüsameddin Bey, Teşkilat-ı Mahsusa'da Doğu ve Batı Afrika Sevkiyat, Planlama ve Özlük İşlemleri ve Kurye Şubesi Müdürü olarak önemli lojistik ve istihbarat faaliyetlerinde bulunmuştur. Sonraki yıllarda Teşkilat-ı Mahsusa'nın tasfiyesi ile de görevlendirilmiştir. İstanbul'un işgal edilmesinden sonra Hüsameddin Bey, Topkapı Teşkilatı'nda istihbari faaliyetlerde bulunmuştur. Topkapı Teşkilatında, silah, cephane ve zabitan sevki ile istihbarat toplama faaliyetlerinde bulunmuştur. Hüsameddin Bey, Padişah'a suikast planlamak ve emrinde on binlik silahlı direniş gücü bulundurmak suçlamaları ile Kürt Nemrud Mustafa Paşa başkanlığındaki Divan-ı Harp'e çıkarılmış ve bir süre adliye tutukevinde kaldıktan sonra salıverilmiştir. Daha sonra Ankara'ya gitmek üzere İstanbul'dan ayrılmıştır. Ankara'ya geçen Hüsameddin Bey, Fevzi Çakmak'a doğrudan bağlı istihbarat örgütünün kurucusu ve reisi olmuştur. Hüsameddin Bey, örgütü Ankara'dan yöneterek İstanbul ile haberleşmeyi sağlamıştır. İstanbul'un fiilen işgalinin sona erip teslim alınmasının ardından Mim Mim Grubu da resmen lağvedilmiştir. Sonrasında İstanbul'a dönen Hüsameddin Bey, Beylerbeyi semtine yerleşerek burada vefat etmiş ve Küplüce Mezarlığı'na defnedilmiştir. Bu çalışmanın gayesi Hüsameddin Ertürk'ün hayatı, faaliyetleri ve eserleri üzerinden Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Türk istihbaratındaki tarihi devamlılığa vurgu yapmaktır. Aynı zamanda Hüsameddin Ertürk'ün faaliyette bulunduğu kurumlarla olan ilişkisini akademik metinler ve arşiv belgeleriyle destekleyerek bilimsel bir çalışma üretmek amaçlanmıştır.