Irak'ta kadına yönelik aile içi şiddet: Erbil örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ISRAA KHALEEL JALAL
Danışman: Melih Çoban
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Kuzey Irak'ın Erbil bölgesinde aile içi şiddet görmüş kadınlara yönelik uygulanan şiddetin türleri, nedenleri, olumsuz etkileri ve sosyokültürel bağlamda kadına yönelik şiddet konuları incelenmiştir. Şiddet meselesi insanlık tarihi kadar tarihsel boyutları bulunan bir olgudur. Çünkü eski dünya, erkeğin kadın üzerindeki hâkimiyeti ve kontrolüne mahkumdu. Şiddet meselesinin siyasi, sosyal ve ekonomik boyutları vardır, belli bir mekân, zaman, gelişmiş veya geri kalmış toplumlara mahsus bir mesele değildir. Aksine şiddet meselesi, insanın varlığı, erkek ile kadın arasındaki ilişkinin yapısıyla bağlantılı bir konudur. Her ne şekilde olursa olsun şiddete başvurmak, negatif bir tercihtir. Bu da hukuki ve sosyal koruması bulunmadığı için farklı şiddet şekillerine maruz kalan kadınlar üzerinde yıkıcı etkiler bırakmaktadır. Irak toplumunda kültür kaynakları olan örf, âdet, gelenek ve görenekler (toplumsal terbiye) hâlâ kadına yönelik aile içi şiddeti gizleyen bir sır perdesi olarak kalmaya devam etmektedir. Araştırmada, Irak'ın kuzeyindeki özellikle de Erbil şehrini örnek alarak orada aile içi şiddet görmüş kadınların ne tür şiddete maruz kaldıkları ve şiddet görme sebepleri, bunun onların üzerinde hangi olumsuz etkiler bıraktığı, hangi aile bireyleri tarafından şiddet uygulandığı, kadının o duruma nasıl bir tavır gösterdiği konularında bilgi elde etmek hedeflenmiştir. Araştırmanın amacına ulaşmak için amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitlik kullanılarak 21 kişilik çalışma grubu oluşturulmuştur. Katılımcılardan 17'siyle Whatsapp, 4'üyle de Viber programları aracılığıyla 18 Ocak-22 Mart 2022 tarihleri arasında görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen verilerin çözümlenmesinde MaxQda 2020 programından yararlanılmıştır. Elde edilen veriler incelenerek kodlar oluşturulmuş ve çalışmanın dört teması alt temalarıyla ilişkilendirilmiştir. Çalışmada araştırmanın amacıyla uyumlu olacak biçimde dört hipotez geliştirilip test edilmiştir. Hipotezlerden üçü doğrulanmış, biri doğrulanmamıştır. Sonuçlar, Erbil bölgesindeki erkeklerin eğitim seviyesi arttıkça şiddete meyillilik durumu azalmadığını; ekonomik özgürlüğü bulunan kadınların şiddete daha az maruz kaldığını; kadına yönelik şiddetin kültürel arka planı bulunduğunu ve Kuzey Iraklı kadınların en çok fiziksel şiddete maruz kaldığını göstermektedir.