Birinci Basamakta Hasta-Hekim İş Birliği ile Oluşturulan Ortak Takip Planının Tip 2 Diyabetes Mellitus Hastalarının Öz Yönetimine Etkisi: Randomize Olmayan Kontrollü Bir Çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞENUR AKTEMUR
Danışman: Saliha Serap Çifçili
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş Dünyada önemli düzeyde hastalık yükü oluşturan diyabetli hastalara yönelik, gelişecek komplikasyonları önlemeye, geciktirmeye yardımcı olmak ve diyabetlerini yönetmeyi öğrenmelerini sağlamak için bir dizi kendi kendine yönetim araçları ve programlar geliştirilmiştir. Ancak bu yöntemler sağlık okur yazarlığı düşük düzeyde olan bireylerde çok etkili olmayabilir. Bu çalışmanın amacı; birinci basamakta diyabet hastalarına yönelik yapılan diyabet yönetimi ve takibini kolaylaştırmak için hekimle hastanın birlikte geliştireceği ortak takip planını içeren müdahalenin diyabet öz yönetim düzeyine etkisini ve bu etkinin hastaların mevcut sağlık okur yazarlığı düzeyleri ile ilişkisini değerlendirmektir. Yöntem Bu araştırma randomize olmayan kontrollü bir klinik çalışma olarak yapılmıştır. İstanbul ili Pendik ilçesinde bulunan 3 aile sağlığı merkezinden müdahale ve kontrol gruplarında %95 güven aralığında %80 güçle yapılan örneklem hesabına göre en az 40'ar katılımcı olacak şekilde 84 Tip 2 Diyabetes Mellitus hastası ile çalışma yürütülmüştür. Müdahale grubunu oluşturan katılımcılarla araştırmacı tarafından ayda bir kere katılımcının istediği şekilde (yüz yüze görüşme, görüntülü görüşme veya telefon görüşmesi) görüşmeler yapılarak Diyabetes Mellitus hastalığına ve komplikasyonlarına yönelik bilgilendirmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerde katılımcılara araştırmacılar tarafından geliştirilen "Şeker Hastalığı (Diyabetes Mellitus) Kimlik Kartı" ve "Şeker Hastalığı (Diyabet Mellitus) Kan Şekeri Ölçümü ve Ayak Kontrolü Günlüğü" verildi. Kontrol grubunu oluşturan katılımcılarla ise ayda bir kere araştırmacı tarafından telefon ile Diyabetes Mellitus hastalığına yönelik bilgilendirmeleri içeren görüşmeler yapıldı. Bulgular Katılımcıların yaş ortalaması müdahale grubunda 54,97±8,20, kontrol grubunda 59,00±8,82 bulunmuştur. Her iki grupta da kadın katılımcı sayısı fazlaydı (MG: %61,1- KG: %60,5). Araştırma sonunda yapılan son test değerlerine göre müdahale grubunun özyönetim puanı 65,53'ten 73,64'e, kontrol grubunun puanı ise 57,34'ten 58,26'ya yükselmiştir. Müdahale grubunun öz yönetim puanındaki artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Araştırma sırasında hastaların HbA1c düzeyleri bakılmamış ancak müdahale grubunda herhangi bir sebep ile yapılmış olan HbA1c düzeyleri de ikincil çıktı olarak değerlendirilmiştir. Bu grupta HbA1c düzeyleri 7,38'den (n=26) 6,97'ye (n=26) düşmüştür (p<=,05). Katılımcılara yapılan müdahale ile öz yönetim puanlarının artışı ile mevcut sağlık okuryazarlıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Sonuç Bu çalışma ile geliştirdiğimiz ortaklaşa plan ve takip yönteminin, birinci basamakta sağlık okur yazarlığı hangi düzeyde olursa olsun Tip 2 Diyabetes Mellitus hastalarının öz yönetimlerini artırılabileceği sonucuna varılmıştır.