Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİLAY KOCA
Danışman: Mahmut Kertil
Özet:
Muhakeme, bireyin karşılaştığı bir durum ya da problemi çeşitli yönleriyle ele alarak değerlendirmesi, alternatif çözüm yollarını analiz ederek en uygun olanı belirlemesi sürecidir. Başka bir ifadeyle, muhakeme; çeşitli olasılıkları mantık süzgecinden geçirerek sonuca ulaşma, seçenekleri kıyaslama ve sonuç çıkarma süreci olarak tanımlanabilir. Bu düşünme süreci, yalnızca akademik ortamlarda değil, günlük yaşamda da bireyin karşılaştığı olaylara karşı bilinçli, tutarlı ve çözüm odaklı yaklaşabilmesi açısından son derece önemlidir. Karar verme, analiz etme, plan yapma ve problem çözme gibi becerilerin temelinde yatan muhakeme, bireyin düşünsel gelişiminin ve yaşam kalitesinin belirleyici unsurlarından biridir. Özellikle matematik eğitimi bağlamında muhakeme becerisi, öğrencinin yalnızca işlem yapma düzeyinde kalmayıp, yaptığı işlemlerin mantığını kavraması, verileri analiz edebilmesi, aralarındaki ilişkileri kurabilmesi ve probleme yönelik uygun çözüm stratejileri geliştirebilmesi açısından temel bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Bu noktada öne çıkan becerilerden biri de nicel muhakemedir. Nicel muhakeme; sayısal verilerin ve niceliklerin analizi, karşılaştırılması ve yorumlanması yoluyla yapılan düşünme süreci olarak tanımlanabilir. Bu beceri, yalnızca sayılara değil, bu sayıların temsil ettiği anlamlara ve aralarındaki ilişkilere odaklanmayı gerektirir. Matematikte nicel muhakeme, öğrencinin işlemleri mekanik olarak değil, anlamlandırarak yapmasına olanak tanır. Öğrenci bu yolla neden o işlemi seçtiğini, neyi neyle karşılaştırdığını, hangi bilgiyi nasıl kullandığını sorgular ve çözüm sürecini bilinçli şekilde yönetir. Böylece bilgi, kalıcı hale gelir ve farklı problemler karşısında transfer edilebilir hale gelir. Özellikle problem çözme sürecinde öğrenciye çok yönlü düşünme, alternatif çözüm yolları oluşturma, karşılaştırma yapabilme, analiz ve sentez becerilerini kazandıran bu yaklaşım, matematik eğitiminin temel amaçlarından biri olan anlamlı öğrenmeye ulaşmayı sağlar. Ortaokul matematik öğretiminde yer alan doğal sayılarla ilgili problemler ve kesirler konusu, nicel muhakemenin etkin biçimde kullanılabileceği ve öğrencilerin bu becerilerini geliştirmeye uygun içerikler sunan önemli temalardır. Bu konular hem günlük yaşamla ilişkili olması hem de soyut kavramları somut durumlarla ilişkilendirme imkânı sağlaması açısından, öğrencilere düşünme alışkanlığı kazandırabilecek yapılar barındırmaktadır. Ancak ders kitaplarında yer alan örneklerin ve etkinliklerin nicel muhakemeyi teşvik edecek şekilde kurgulanıp kurgulanmadığı, bu becerinin öğrenciler tarafından ne ölçüde geliştirilebildiği ayrı bir araştırma alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. vi Muhakeme becerisi yalnızca matematiksel başarıyı artırmakla kalmaz; aynı zamanda bireyin hayatın diğer alanlarında daha isabetli kararlar almasına, sorunlara daha rasyonel ve çözüm odaklı yaklaşmasına katkı sağlar. Karşılaşılan herhangi bir durum karşısında çeşitli çözüm önerilerinin mantık süzgecinden geçirilerek değerlendirilmesi, bireyin eleştirel düşünme, analiz etme ve sonuç çıkarma becerilerini aktif biçimde kullanmasına olanak tanır. Bu sürecin merkezinde ise nicel muhakeme becerisi yer alır. Bu nedenle, erken yaşlardan itibaren bu becerinin geliştirilmesine yönelik öğretimsel düzenlemelerin yapılması ve özellikle ders kitapları gibi temel öğrenme materyallerinin bu çerçevede incelenmesi gerekmektedir. Bu tez çalışmasında, matematik öğretim programında önemli bir yer tutan doğal sayılar problemleri ve kesirler konularının, nicel muhakeme becerileri çerçevesinde ele alınıp alınmadığı ve öğrencilerin bu becerileri geliştirebilmelerine olanak tanıyıp tanımadığı araştırılmaktadır. Özellikle ortaokul düzeyinde kullanılan matematik ders kitaplarında, nicel muhakeme becerilerini destekleyecek yapılandırılmış etkinlik ve problem örneklerinin bulunup bulunmadığı tespit edilmeye çalışılmaktadır. Bu bağlamda tez çalışması, aşağıdaki temel sorulara yanıt aramayı amaçlamaktadır: 1) İncelenen ders kitaplarında yer alan Doğal Sayılar konusuna ilişkin çözümlü problemlerde kullanılan içerikler nicel muhakeme perspektifinden ne tür özellikler taşımaktadır? 2) İncelenen ders kitaplarında yer alan Kesirler konusuna ilişkin konu anlatımı ve çözümlü problemlerde kullanılan içeriklerde nicel muhakeme bileşenleri nasıl görünmektedir? Yapılan literatür taramasında muhakeme bağlamında çalışmalara rastlanmaktadır. Ders kitaplarının başka açılardan incelendiği çalışmalara da rastlanmaktadır. Fakat ortaokul matematik ders kitaplarının nicel muhakeme perspektifinde incelendiği bir çalışmaya rastlanmamıştır. Yapılması tasarlanan çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılacaktır. Nitel araştırmalar Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemiyle doğal sayı problemleri ve kesirler konularının ortaokul matematik ders kitaplarında nicel muhakemenin gelişimine ne düzeyde katkı sağladığının incelenmesi planlanmaktadır. Doküman incelenmesi sonucunda eğitimciler ve öğrenciler için rehberlik etmekte olan kitaplara nicel muhakeme perspektifinde ışık tutulması hedeflenmektedir.