Türkiye'nin enerji merkezi olma potansiyeli: Bir jeopolitik çözümleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU HİŞT
Danışman: Hakan Mehmetcik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye, jeopolitik konumu gereğince doğusundaki, güneyindeki ve kuzeyindeki doğal gaz üreticisi ülkeler ile batısındaki doğal gaz tüketicisi ülkeler arasında stratejik öneme sahip transit güzergâh fonksiyonu olan bir ülkedir. Türkiye'nin, zengin doğal gaz rezervlerinin yer aldığı coğrafyaya yakın olması, büyüyen ekonomisiyle artan iç talebi ve başta Avrupa olmak üzere gaz ihtiyacı olan ülkelere jeopolitik konumu itibariyle uzak olmaması, Türkiye'nin arz ve talep taraflarını birleştirici bir doğal gaz ticaret merkezi olma konumuna ulaşabilmesi için başlıca yeterli nedenler olarak görülmektedir. Bu çalışmanın amaçlarından ilki bölgesel krizler ile komşu ülkelerle olan jeopolitik ilişkiler dikkate alınarak enerji dağıtım merkezi açısından Türkiye'nin enerji jeopolitiğini tartışmaktır. İkinci amaç ise bölgesel ölçekte yaşanan siyasi gelişmelerin; Türkiye'nin enerji jeopolitiği üzerindeki rolünü nasıl belirlediğini değerlendirmektir. Küresel veya bölgesel politik gelişmeler her ülkenin ekonomi/finans göstergelerinden bir veya birkaçını olumlu yahut olumsuz etkileyebilmekte; bu bağlamda Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesindeki jeopolitik gelişmelerin (terör, salgın, savaş, darbe, Arap Baharı vb.) Türkiye'nin enerji merkezi hedefi ile doğrudan ilişkili olduğu değerlendirilmektedir. Bu minvalde, Türkiye'nin enerji güzergâhı olmasındaki rolü, bulunduğu konumun avantajları ve enerji jeopolitiğindeki yeri ve önemi irdelenerek çeşitli politika önerileri sunulmaktadır. Beraberinde ise uluslararası paydaşların bir araya geleceği İstanbul Finans Merkezi'nin enerji merkezi haline getirilmesindeki rolü değerlendirilerek öneriler sıralanmaktadır. İhracat, yatırım, üretim ve istihdamı önceleyen aktörlerin yer alacağı İstanbul Finans Merkezi'nde elektrik, doğal gaz ve çeşitli kıymetli madenlerin piyasasının da yer alması beklenmektedir. Bu gelişmeler ışığında, jeopolitik ve jeostratejik oluşumların merkezinde olan Türkiye'nin önemi bölgesel ve küresel ölçekte her geçen gün artmaktadır. Türkiye bir yandan Batı ve Ukrayna, diğer yandan Rusya ile ilişkilerini dengelerken, nihayetinde merkezlerin güvenilirliğini ve derinliğini belirleyen en önemli faktörlerin politikacıların müdahaleleri değil, liberal piyasa ilkeleri olduğu unutulmamalıdır. Bununla birlikte; coğrafi konumunun, jeopolitik ve jeostratejik öneminin sağladığı avantajlarla doğal gaz taşımacılığındaki yerini, aldığı ekonomik ve siyasi kararlarla hayata geçirmeli ve bölgedeki ülkelerle etkin enerji anlaşmaları yaparak enerji merkezi olma konusundaki dinamikliğini artırmalıdır. Anahtar Kelimeler: Türkiye, İstanbul Finans Merkezi, Enerji Merkezi, Doğal Gaz