Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Özel Hukuk Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ARBAK
Danışman: Ercüment Özkaraca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışma konumuz işverenin fesih hakkının toplu iş sözleşmesiyle sınırlandırılmasıdır. Uygulamada iş ilişkisini sona erdiren temel sebeplerden biri olan işverenin fesih hakkı ve fesih hakkının toplu iş sözleşmesi özerkliğine dayanılarak sınırlandırılabilmesinin incelenmesi büyük önem taşımaktadır. Sürekli borç niteliğinde olan iş sözleşmesinin fesih yoluyla sona erdirilmesi işçi veya işveren tarafından tek taraflı irade beyanının karşı tarafa ulaşmasıyla mümkün olmaktadır. Öte yandan iş sözleşmesinin sona ermesine ilişkin ülkemizde uygulanan kanuni düzenlemeler genel olarak nispi emredici niteliktedir. Anılan özelliği nedeniyle kanuni düzenlemelerle işçi lehine değişiklikler yapılabilmektedir. İşverenin fesih hakkının sözleşmelerle sınırlandırılması veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin koşulların ağırlaştırılması, feshe ilişkin kuralların nispi emredici nitelik taşıması nedeniyle mümkündür. Uygulamada işverenin fesih hakkının düzenlenmesi daha çok toplu iş sözleşmesiyle olmaktadır. Söz konusu bu durumun en büyük sebebi ise işveren karşısında güçsüz konumda olan işçilerin bireysel anlamda işveren ile pazarlık gücüne sahip olamaması ve bu konudaki taleplerin ancak toplu iş sözleşmesiyle sağlanabilmesinden kaynaklanmaktadır. İş Hukuku'nun temel amaçlarından bir tanesi işçinin feshe karşı korunmasıdır. İşçinin feshe karşı korunması ise en başta kanuni yollarla gerçekleştirilir. Öte yandan bugün hala işçilere sağlanan koruma yeterli düzeyde değildir. Kanuni düzenlemelerdeki eksiklikler uygulamada işverenin fesih hakkının toplu iş sözleşmesiyle düzenlenmesini gerekli kılmıştır. İşverenin hizmet sözleşmesini fesih hakkına ilişkin İş Kanunu'ndaki maddeler, çalışanlar için iş güvencesinin temelini oluşturur ve çerçevesini çizer. Bununla birlikte İş Hukuku'nun temel ilkeleri ve liberal anlayışın esas aldığı sözleşme özgürlüğü ilkesi, taraflara bu çerçevenin genişletilmesi olanağını vermektedir. Çalışanların işveren karşısında bireysel iş ilişkisine nazaran daha güçlü oldukları toplu iş sözleşmeleri, iş güvencesinin genişletilmesine hizmet edebilir. Sayılan gerekçeler çerçevesinde çalışmamızda öncelikle iş sözleşmesinin fesih şekillerine değinilmiştir. Ardından toplu iş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmesinin iş sözleşmesi üzerindeki etkileri dikkate alınarak, işverenin fesih hakkına getirilen sınırlamalar incelenmiştir. Öte yandan işverenin fesih hakkına getirilen sınırlamaların sınırının ne olacağı konusu da çalışmamız için önemli bir unsur olduğundan, İş Hukuku'nun temel ilkeleri ile birlikte bu sınırlara da değinilmiştir.