Hipoksik Solunum Yetmezliği Nedeniyle İnhale Nitrik Oksit ile Tedavi Edilen Çok Düşük Doğum Ağırlıklı Prematüre Bebeklerin Sonuçları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE ÇAVUŞ
Danışman: Aslı Memişoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: İnhale nitrik oksit (iNO), selektif pulmoner vazodilatasyon sağlayarak term ve geç preterm yenidoğanlarda pulmoner hipertansiyon (PH) ve hipoksemik solunum yetmezliği (HSY) tedavisinde etkinliği kanıtlanmış bir ajandır. Ancak iNO'nun küçük prematüre bebeklerde kullanımı ve etkinliği tartışmalıdır. Bu nedenle çalışmamızda, çok düşük doğum ağırlıklı (ÇDDA) preterm bebeklerde iNO tedavisinin HSY üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi, tedavi yanıtına etki eden faktörlerin araştırılması, mortalite ve morbidite sonuçlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde HSY nedeniyle iNO tedavisi alan ÇDDA'lı bebeklerde retrospektif bir çalışma yürütüldü. Bebeklerin prenatal, natal, postnatal demografik ve klinik verileri, olası HSY nedenleri, iNO tedavisine başlamadan önceki yaş, tartı, tedavi başlangıcı (0.saat) ve tedavinin 1. 2. 6. 12. ve 24. saatlerindeki solunan oksijen fraksiyonu (FiO2), ortalama havayolu basıncı (MAP), respiratuar şiddet skoru (RSS), oksijenasyon satürasyon indeksi (OSİ), kalp tepe atımı (KTA), kan basıncı (KB) değerleri, pretermlerde görülen morbiditeler ve sağkalıma dair veriler kaydedildi. İnhale NO tedavisine yanıtlılık durumu, FiO2 veya OSİ değerlerinin, tedavinin 1.,2.,6. saatlerinde, tedavinin 0. saatine göre %20 azalması olarak tanımlandı. Maternal ve neonatal veriler, pozitif-negatif yanıtlı gruplar arasında ve sağ kalan-eksitus olanlar arasında karşılaştırıldı. Bulgular: Toplam 28 ÇDDA bebek çalışmaya dahil edildi. İnhale NO tedavisinin başlamasından sonra OSİ değerleri 1., 2., 6., 12. ve 24. saatlerde başlangıca kıyasla anlamlı şekilde azaldı (sırasıyla p=0,039; p=0,003; p<0,001; p<0,001; p<0,001). Tedavinin ilk 6 saati içinde 14 bebekte (%50), OSİ'de ≥%20 azalma ile tanımlanan pozitif yanıt elde edildi. Pozitif yanıtlı bebeklerde FiO2, MAP, RSS ve OSİ değerleri, negatif yanıtlı gruba göre anlamlı olarak daha düşük seyretti. Doğumda gebelik yaşına göre küçük doğum ağırlığı (SGA) olma durumu, iNO tedavisine negatif yanıtlı grupta anlamlı olmasa da daha yüksek oranda saptandı (p=0,058). Maternal hipertansiyon (HT) negatif yanıtlı olanlarda anlamlı olarak daha yüksek oranda görüldü (p=0,002). Maternal enfeksiyon, iNO tedavisine pozitif yanıtlı olanlarda anlamlı olarak daha yüksek oranda saptandı (p=0,025). Tedavi başlangıcı 0. saat ve tedavinin 12. saatindeki KTA değerleri, pozitif yanıtlı bebeklerde daha düşüktü (sırasıyla p=0,047 ve p=0,043). İnhale NO öncesi ekokardiyografi kanıtlı olan PH, gruplar arasında değerlendirildiğinde tedaviye negatif yanıtlı olanlarda daha fazla saptanmakla beraber istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,053). Toplam mortalite oranı %50 bulundu. Sağ kalan bebeklerde iNO tedavisi sırasında 1., 2. ve 6. saatlerde FiO2 gereksiniminin anlamlı olarak daha düşük bulundu (sırasıyla p=0,035; p=0,008; p=0,018). Çok değişkenli analizde tedavinin 6. saatindeki OSİ değeri, iNO tedavisinin başarısını öngörmede en güçlü belirteç olarak saptandı. Oksinejasyon satürasyon indeksinin 12'nin altında olması, tedavi başarısını %78,5 duyarlılık ve %100 özgüllükle öngördü. Sağkalımı etkileyen en önemli faktörün, iNO tedavisinin 6. saatinde normotansif olma durumu olduğu belirlendi; bu bebeklerde sağkalım, hipotansif olanlara göre 15,8 kat daha yüksek bulundu. Sonuç: Bu çalışmada, ÇDDA bebeklerde HSY tedavisinde iNO uygulamasının erken dönemde oksijenasyon parametrelerinde anlamlı iyileşme sağladığı ve tedaviye yanıt veren bebeklerde oksijen gereksiniminin daha düşük seyrettiği gösterilmiştir. İnhale iNO tedavi başarısını öngörmede en güçlü belirteç tedavinin 6. saatindeki OSİ değeri; sağkalımı belirleyen en önemli faktörün ise, tedavinin 6. saatindeki normotansif kan basıncı olduğu belirlenmiştir. Bulgularımız, ÇDDA bebeklerde iNO tedavisinin etkinliğinin erken dönemdeki oksijenasyon yanıtı yanında hemodinamik stabiliteyle yakından ilişkili olduğunu ve tedavi sürecinde yakın hemodinamik izlemin kritik önem taşıdığını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Çok düşük doğum ağırlığı; prematüre; inhale nitrik oksit; hipoksemik solunum yetmezliği; pulmoner hipertansiyon.