Günümüz sanatında mitler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Resim Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ KARTAL
Danışman: DEVABİL KARA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Söylenen veya duyulan söz, masal, öykü, efsane anlamına gelen mitos genel olarak kültürün kodlanmış fikir ve değerlerini kapsar ve sanatçı tarafından ele alınıp bir sanat eserine dönüştürülecek hammaddeyi oluşturur. Mit sözcüğünü kurmaca, hayal anlamında nitelendirebildiğimiz gibi kutsal gelenek, en eski vahiy, örnek gösterilecek model anlamında da niteleyebiliriz. Çoğu toplumlar mitlerin ortaya koymuş olduğu tanrıların, kahramanların yaptıklarını örnek olarak kendi yaşam biçimlerini oluşturmakla beraber bu biçimleri sanatlarınada taşıyarak sanat biçimlerini oluşturmuşlardır. Mitler dokunulmaz modeller olarak görülmekle birlikte gerçekte inşam yaratıcı olmaya süreklerler.Bu yaratıcılık süreci içerisinde mit bulundukları toplumları doğaya bağlı kılarak onu en derinden kavramaya yöneltir. Doğada ki korkuların, soruların çözümünü mitlerde bulan insan böylece kaostan-kozmoza ulaşır. Ahlaksal ve toplumsal düzeni sağlayan mitler toplum kültürünün temel yapı taşlarını ve ilk sanat biçimlerimde oluştururlar. Nerede bir toplum varsa, orada mitsel temalar ve onunla ilişki içerisinde olan bir sanat vardır. Ateş yakma, taştan aletler ve silahlar yapma, mağaralara sığınma bu dönemde olmuştur. Lascaux mağarasında büyüsel temalarla işlenmiş hayvan ve insan resimlerine yine bu dönemde rastlanılmıştır. Bu evrede mitos ve din egemendir. Mitlere; uygarlıkların en eski dönemi olan yontmataş döneminde de rastlıyoruz. İ.Ö. 2000-3000 yıllarında Mısır, Mezopotamya, Anadoluda da yine mitsel temalarda pişmiş çanak, çömlekler üzerine resimler yapılmıştır. Piramitler ve tapınaklar mitsel ve dinsel inançları anlatan sanat yapıtlarıdır. Ortaçağ sanatıda mitsel özelliğim korumuştur. Klasik müziğin, operanın, balenin, tiyatronun... ve edebiyatın kaynağında mitlerde ve dinlerde bulmaktayız. IIİlkellerde ve tek tanrılı dinlerde görülen dinsel törenler (ritler) plastik ve fonetik sanatların ilk izlerini oluştururlar. Okunan dualar ve ilahiler; şiir ve müziğin, totem sembolleri; heykellerin, danslar ve ayinler; tiyatronun, boyamalar ve süslemeler; resmin ilk adımlarıdır. Yunan uygarlığında kutsal yerlerde ve tapınaklarda yapılan törenler bugünkü tiyatro, müzik ve edebiyatın tohumlarım taşır. Tragedyanın ilk biçimleri şarap Bacchus için yapılan ayinlerde görülür. Günümüzün önemli düşünürlerinden olan Nietzsche'nin coşku ve denge kavramlarım, Yunan tanrılarına dayanak açıklaması mitolojinin önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Günümüz toplumları ilkel insanın tersine imgelerden yola çıkarak söylencelere ulaşır, imgenin söylenceye dönüşmesi, özünde modernist bir olgudur. Bu imge söylence etkileşimi günlük yaşamın nesnelerinden ve ilişkilerinden doğmaktadır. Bu imge söylence ilişkisine günümüz resim sanatı biçimlerinde de sıkça rastlamaktayız. III