Okul yöneticilerinin hesap verebilirlik davranışları:Öğretmen görüşlerine dayalı karma bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: METİN ÖZKEN
Danışman: Yusuf Alpaydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın esas amacı okul yöneticilerinin sergilediği hesap verebilirlik davranışlarının öğretmenler tarafından nasıl algıladığını ve bu etkileşim sonucunda açığa çıkan tablonun Türkiye'deki mevcut hesap verebilirlik yapısına has yanlarını ortaya koymaktır. Bu amaca ulaşabilmek için çalışmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Karma yöntemler nicel ve nitel yaklaşımların yöntem ve tekniğinin bir arada kullanıldığı araştırma yöntemleridir. Karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı desen bu çalışmada izlenmek üzere uygun bulunmuştur. Araştırmanın nicel boyutunda 46 sorudan oluşan, Türkçe'ye uyarlaması Celep ve Öztürk (2009) tarafından yapılan likert tipli ölçme aracı kullanılmıştır. Bu çalışmanın nicel boyutunda veri analizleri için çeşitli fark analizleri yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutuna İstanbul ilinde görevli 433 kamu ve özel okul öğretmeni katılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise fenomonolojik desen kullanılmış ve veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu yoluyla elde edilmiştir. Araştırmanın nitel çalışma grubu İstanbul ilinde görevli, kamu ve özel okulda çalışan 10 öğretmenden oluşmaktadır. Yapılan çalışmada, okul yöneticilerinden çıkan ve öğretmenlere doğru yönelen hesap verebilirlik davranışlarını öğretmenlerin nasıl algıladığı, hangi davranışları hesap verebilirlik davranışları kapsamında yorumladığı ve hesap verebilirlik davranışlarının yeterliliği ya da yokluğu durumlarından öğretmenlerin nasıl etkilendiği sorularına yanıt aranmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda araştırma bulguları, öğretmenlerin okul yönetici davranışlarını orta düzeyde algıladığını, okullar için beklenen hesap verebilirlik davranışlarında flu ve infolmal özelliklerin baskın olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca bu araştırma, öğretmenlerin okul yöneticilerini okul içindeki sorumlulukları çerçevesinde hesap verebilir tutarken milli eğitim üst yönetiminin ise okul yöneticilerini üstlerine karşı sorumlu kıldığı, bu ikilem nedeniyle okul yöneticilerinin arada kaldığını ortaya koymaktadır. Ayrıca araştırma bulgularına göre, Türk Milli Eğitim Sistemi'nde bürokratik hesap verebilirliğin baskın olduğu ve bundan dolayı eğitimdeki hesap verebilirliğin esas amacı olan öğrenci gelişimin ve iyileştirmelerinin geri planda kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırmanın bir başka bulgusu da, eğitim sisteminin tüm açmaz ve olumsuzluklarına rağmen okul yöneticilerinin öğretmenleri karar alma sürecinin dışında bırakmadığı, demokratik bir okul iklimini hesap verebilirlik bağlamında yarattığı sürece öğretmenlerin işe, örgütsel ve duygusal olarak adandıklarını ve öğretmenlerin Örgütsel Vatandaşlık Davranışlarını geliştirmesine yardımcı olduğunu ortaya koymaktadır.