Nuruosmaniye Kütüphanesi 4966 numarada kayıtlı şiir mecmû'ası (60b-118a) (İnceleme-metin)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖMER TEMİZ

Danışman: ÜZEYİR ASLAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Klâsik Türk Edebiyatı alanında pek çok tür kaleme alınmıştır. Ancak bu dönem edebiyatının yapısını umûmiyetle şiir oluşturmaktadır. Hâl böyle olunca da şiirin önemi ön plana çıkmaktadır. Bu husûsta şiir mecmû'aları da önem arz etmektedir. Mecmû'alara günümüz şiir antolojileri olarak bakmak yanlış olmasa gerek. Şiir mecmû'aları gerek devrinin beğenisini kazanan şâirleri bünyesinde barındırması hasebiyle gerekse meşhûr şiirlerin tespiti için belirleyici niteliktedir. Yine dîvânların yetersiz kaldığı yerlerde başvurulan eserlerdir. Bu çalışma çerçevesinde Nuruosmaniye Kütüphanesinde 4966 numarada kayıtlı "Kitâb-ı Müntehabât-ı Eş'âr" isimli mecmû'anın 60b-118a varakları arası neşredilerek incelenmiştir. Bu mecmû'ada Bâkî, Cinânî, Figânî, Fuzûlî, Hayâlî, Mesîhî, Necâtî, Zâtî, Ulvî, Za'îfî gibi meşhûr şâirlerin yanısıra; Vechî, Semâ'î, Sabrî, Nev'î, Minberî, Mânî, Makâlî, Lem'î, Hüdâyî, Huzûrî, Tîğî Çelebi Edirnevî, Azmî, Azerî, Ahmed Paşa gibi şâirlerin şiirlerine de yer verilmiştir. Söz konusu çalışmanın 60b-118a varakları arası olduğu dile getirilmişti. İlgili kısımda tür olarak kasîdeler ve müseddesler ağırlıklıklıdır. Hangi türün kaç adet geçtiği husûsu ise birinci bölümde tablo şeklinde verilmiştir. Yine asıl bölümde görüleceği üzere çalışmanın üç ana bölümden oluştuğunu söyleyebiliriz. İlk bölümü teşkil eden konu başlıkları mecmû'anın tanımı, tasnifi ve Klâsik Türk Edebiyatındaki yeri ve önemi şeklindedir. İkinci bölümde ise mecmû'anın şekil ve muhtevâ açısından incelemeleri yapılmış olup ilgili bölümde gerekli açıklamalar ve tablolar alt başlıklar halinde sunulmuştur. Bunların yanısıra mecmû'ada olup dîvânlarda bulunmayan şiirler tespit edilerek yine bu bölümde ele alınmıştır. Ayrıca metnin kurulumunda nasıl bir yol izlenildiği, nasıl bir imlâ yapısı kullanıldığı ve mecmû'anın sahaya katkıları hakkında bilgiler de bu bölümde verilmiştir. Üçüncü kısım ise çalışmanın aslını teşkil eden metin bölümüdür ki bu bölümde tenkidli metin neşri çalışması yapılmıştır. Çalışmanın temelini oluşturan bu bölümde gerekli yerlerde aparatlar düşülerek metin transkripsiyonlu bir şekilde neşredilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mecmû'a, neşir, imlâ, kasîde, müseddes.