Halikarnas Balıkçısı'nın Eserlerinde Posthümanist Eğilimler ve Yeni Maddecilik

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAHYA DOĞAN

Danışman: Mehmet Güneş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Halikarnas Balıkçısı olarak bilinen Cevat Şakir Kabaağaçlı (1890-1973) Bodrum'a sürülmesinden sonra doğayla başka türlü bir ilişki kurmayı keşfederek kalemini bu yöne doğru sivriltmiştir. Mitoloji, deniz, hayvanlar ve bitkiler gibi unsurlar eserlerinin kaynağıdır. Doğaya ses vermesinin yanında eserlerinde kullandığı kaynaklar üzerinden insanın evrendeki konumu üzerinde sorgulamalar yaptığı görülür. Doğa kavramının genişlemesiyle birlikte maddenin canlılığı ve cansız olanın maddi yönü öne çıkar. Yeni madde kuramıyla birlikte bu durum eserlerde incelenebilir. İnsan doğadan ayrı bir varlık olarak değil onun bir parçasıdır. Böylece yeryüzüne egemen, belli bir insan figüründen bahsedilemez. Posthümanizm kuramı çerçevesinde insanın doğa üzerinde hakimiyet kurmaya çalışması geçersizliği ilan eder. Her türlü ikili karşıtlıkların ötesinde insan dışına ait olduğu var sayılan gerçeklikler insan gerçekliğini belirleme noktasında eyleyiciliğe sahiptir. Doğa bir metafordan çok daha fazlasıdır onun için. İnsan, beden ve bilinciyle doğaya yayılmış bir şekildedir. Bu açıdan Halikarnas Balıkçısı'nın eserleri insanı merkezine almayarak insandan fazlasını içeren eserlerdir ve başka türlü bir anlatıya sahiptir. Anlatının başkalığını ortaya çıkarma adına roman, hikâye, ya da anı, mektup gibi türlerarası bir hiyerarşi yapılmaksızın kuramsal metinlerle Balıkçı'nın eserleri aynı düzlemde düşünülerek onun yazma eğilimi posthümanizm ve yeni madde kuramları çerçevesinde incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Halikarnas Balıkçısı (Cevat Şakir Kabaağaçlı), posthümanizm, yeni maddecilik, yeryüzü, insan merkezcilik.