Kur'ân tefsirinde öznellik
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET SAİT SICAK
Danışman: ABDULAZİZ HATİP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nesnellik ve öznellik, Batı'da düşünürler ve felsefî akımlar aracılığıyla genellikle anlam açısından birbirinin karşısında, değer yönüyle ise birbirinin önünde ve arkasında konumlandırılan iki kavramdır. Bazı marjinal tutumlar istisna edilecek olursa, karşıt anlam alanlarına rağmen her iki kavram da ancak doğru ve gerçek olana ulaşma hedefi içerisinde bir değer ifade etmektedir. Bu çalışmanın birinci bölümünde öznelliğin, kendi kültürü içerisinde bağlantılı olduğu diğer kavramlarla irtibatları, benzerlik ve farklılıkları bağlamında belirtilerek, tarihi süreç içerisinde birçok farklı durağa uğradıktan sonra kavuşmuş olduğu bugünkü anlam alanları tespit edilmiştir. Yorum kavramının taşıdığı öznellik alanlarının belirlenmesinin ardından yorum kavramında öznellik sınıflandırılmalarına gidilmiştir. Bu çalışmanın ikinci bölümünü ise, Kur'ân yorum geleneği içerisinde öznellik ve nesnellik ayrımını yansıtan temel sınıflandırmalar ele alınmıştır. Bu çerçevede tefsir-te'vîl ve rivâyet-dirâyet ayrımlarına yer verilmiştir. Konunun işlenişi sırasında ilk olarak bu kavramların öznellikle olan ilişkileri tespit edilmiş sonrasında ise yapılan ayrımların temelinde öznelliğin konumu ve etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Teori ve pratikteki uyuşmazlıkları bir tarafa bırakacak olursak her iki ayrım şekli de öznelliği ve nesnelliği yansıtmakta fakat bunu özneyi merkeze alarak değil de metnin anlaşılma imkânını ve metodolojik unsurları vurgulayarak yapmaktadır. Bu durum Kur'ân'ı yorumlama faaliyetlerinin, özne ve öznellik merkezli bir sınıflandırmaya tabi tutulması adına bir boşluğun ve özne ve öznellik merkezli bir sınıflandırma gerekliliğinin olduğunu göstermektedir. İkinci bölümde elde edilen bu sonuç üzerine tezin üçüncü bölümünde; merkeze öznenin alındığı, öznelliğin tespit edilen anlam alanlarının ve Kur'ân yorumları içerisindeki etkin rolünün gözetildiği bir yorum sınıflandırması teklif edilmektedir. Kur'ân yorumunda yapılan bu öznellik sınıflandırması, tefsir usulüne dair yazılmış eserlerde en nesnel tefsir çeşidi olarak tanıtılan Kur'ân'ın Kur'ân'la tefsirinde gösterilerek tefsir ürünlerine uyumluluğu daha net bir şekilde ortaya konulmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler : Öznellik, Nesnellik, Rölativizm, Perspektivizm, Plüralizm, Personalizm, Solipsizm, Yorum, Yorumda Öznellik, Yorumda Öznellik Çeşitleri, Yorumda Öznellik Sınıflandırmaları, Hermeneutik, Tefsir, Te'vîl, Rivâyet, Dirâyet, Rivâyet tefsiri, Dirâyet tefsiri, Kur'ân'ın Kur'ân'ı tefsiri, Kur'ân'ın Kur'ân'la tefsiri, Kavram Tefsiri, Konulu Tefsir, et-Tefsîru'l Kur'ân bi'l/li'l/fi'l Kur'ân