Aksiyal spondiloartrit hastalarında inflamatuvar bağırsak hastalığı birlikteliğinin radyografik hasara etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FIRAT BALUKEN
Eş Danışman: MEHMET PAMİR ATAGÜNDÜZ, ÖZLEN ATUĞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç Spondiloartrit grubu hastalıklar ve İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı nedeni bilinmeyen, kronik, birlikte görülebilen, ortak patogenez ve genetik yatkınlığı bulunan iki hastalık grubudur. İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı seyrinde yaklaşık olarak %20 oranında spondiloartit görülmektedir. SpA hastalarında aksiyal eklemlerde görülen inflamasyona sekonder bulgular konvansiyonel radyografiler ile tespit edilebilir ve radyografik hasar olarak adlandırılır. Hastalığın seyri ve tedavi sürecinde radyografik hasarın tespiti ve takibi önemlidir. SpA ve İBH'nın birlikteliği sırasında izlenen intestinal inflamasyonun radyografik hasarın şiddeti üzerine olası etkilerinin değerlendirilmesi bu çalışmanın amacıdır. Gereç ve Yöntem Vaka grubu hastalar, Marmara Üniversitesi Gastroenteroloji Polikliniğinden İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı ile takipli ve beraberinde Aksiyal Spondiloartrit tanısı olan 33 hasta olarak belirlendi. Kontrol grubu olarak, Marmara Üniversitesi Romatoloji Polikliniği takipli Aksiyal Spondiloartrit tanısı olup beraberinde İBH tanısı olmayan, radyografik hasarın düzeyi üzerine etkili olduğu daha önce literatürde bildirilmiş; Yaş, cinsiyet, hastalık süresi, sigara kullanımı, HLA-B27 ve tedavi gibi parametreler açısından birebir eşleştirilen 33 hasta çalışmaya dahil edildi. Her iki grupta yer alan hastaların tamamı ASAS (The Assessment of SpondyloArthritis International Society)'ın Aksiyal Spondiloartrit sınıflandırma kriterleri karşılamaktaydı. Vaka ve kontrol gruplarının antero-posterior sakroiliak, lateral / ve antero-posterior planlarda servikal ve lomber direkt grafileri, bir şiddet parametresi olan BASRI (The Bath Ankylosing Spondylitis Radiology Index) skorlama sistemi ile değerlendirildi. BASRI skorları T test, non-parametrik Mann Whitney U ve Spearman korelasyon testi ile istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Kategorik değişkenler için Ki-kare testi kullanıldı. Anlamlı p değeri <0.05 kabul edildi. BULGULAR: Vaka grubunda 17'si kadın ve ortalama yaşları 43,06±8,3 olan 33 hasta, kontrol grubunda ise 17'si kadın ve ortalama yaşları 43,58±8,0 olan 33 hasta yer almaktaydı. Vaka grubunda Aksiyal Spondiloartrit hastalık süresi ortalaması 14,18 (Min:3 ve maks:33) iken kontrol grubunda 13,64 (Min:4 ve maks: 27) olarak saptandı. Her iki grupta da hastaların 19'unun sigara kullanım öyküsünün 3yıl/paket veya daha az olduğu,14'nün ise 3yıl/paketten daha uzun olduğu görüldü. Vaka grubunun %39,4'ünü kontrol grubunun ise %54,5'ini HLA-B27 testi pozitif olan hastalar oluşturuyordu. Literatürde radyografik hasar üzerine etkili tek tedavi tipinin biyolojik ajanlarla tümör nekrozis faktöre karşı yapılan ilaç tedavisi olduğu bildirildiğinden, hastalar bu ilaç grubu ile tedavi edilmesine göre sınıflandı, ilaç kullanım süreleri benzer olacak şekilde vaka ve kontrol grubu hastalar eşleştirildi. Vaka grubunda hastaların %54,5'i biyolojik grubu ilaç kullanmış veya kullanıyor iken kontrol grubunda bu oran %57,6 olarak saptandı. Vaka ve kontrol grubunda demografik ve klinik parametreler açısından istatistiksel farklılık saptanmadı. Vaka grubunda; Yirmi bir hastanın SpA alt tipi olarak radyografik Aksiyal Spondiloartrit (klasik Ankilozan Spondilit) ve 12 hastanın non-radyografik Aksiyal Spondiloartrit, kontrol grubunda; Yirmi hastanın Aksiyal Spondiloartrit (klasik Ankilozan Spondilit) ve 13 hastanın da non-radyografik Aksiyal Spondiloartrit hastası olduğu saptandı. BASRI sakroiliak ortalaması; vaka grubunda 2,67±0,81 iken, kontrol grubunda 3,06±0,93, BASRI total ortalaması; vaka grubunda 3,76±2,26 iken, kontrol grubunda 4,94±2,9 olarak belirlendi. Tüm grupta vaka ve kontrol grubu arasında BASRI total, sakroiliak ve de tek tek omurga bölgelerinde istatistiksel anlamda farklılık saptanmadı. SpA alt tipi klasik AS olan hastalarda: BASRI sakroiliak ortalaması; vaka grubunda 2,86 ± 0.78, kontrol grubunda 3,75±0,44 BASRI total ortalaması; vaka grubunda 4,19 ±2,4, kontrol grubunda 6,75±2,51 olarak bulundu. Bu grupta BASRI sakroiliak, servikal ve total skorları İBH tanısı olmayan ankilozan spondilit hastalarında (kontrol grubu) anlamlı olarak daha yüksek olarak bulundu. (p değeri sırasıyla 0,00-0,045-0,002) Vaka grubunda inflamatuvar barsak hastalığı ve spondiloartrit birlikte geçen süre ile BASRI skorları arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. Sonuç: Bulgularımız İBH-Aksiyal Spondiloartrit birlikteliğinde özellikle klasik AS grubunda radyografik hasar şiddetinin daha düşük olduğunu göstermektedir. Bu sonuç "Enteropatik artrit" in aksiyal tutulumu olarak adlandırılan İBH ilişkili AS'nin izole AS' den daha hafif radyografik hasara neden olan farklı seyirli bir hastalık olabileceği gibi kronik intestinal inflamasyonun SpA'da yeni kemik oluşumunu baskılıyor olabileceğini de düşündürmektedir.