BAŞLANGIÇ DÜZEYİ OKUYUCULARININ OKUMA KAYGISI VE OKUMA MOTİVASYONLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İLKÖĞRETİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE NİHAN ULUSOY DURMUŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Midrabi Cihangir Doğan
Eş Danışman: Zeynep Aydemir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Okuma hem okul yaşantısında hem de günlük yaşamda kazanılması beklenen önemli bir beceridir. Öğrenim yaşamının da temelini oluşturan okuma, karmaşık bir süreçtir. Öğrenci bu süreçte sesleri tanımalı, sesler ve harf sembolleri arasında çağrışım kurmalı, öğrendiği sesleri hatırında tutmalıdır. Bunun yanı sıra aynı zamanda harf dizilerinin ifade ettiği anlamı da kavramalıdır. Başlangıç düzeyi okuyucuları için hayati önem taşıyan okuma, ileri yaşamlarında anlama ve idrak kabiliyetlerini geliştirebilmeleri için kazanılması beklenen en önemli becerilerdendir. Öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyleri ne kadar iyi olursa olsun, okuma sürecinde öğrenciler okumanın bilişsel ve duyuşsal süreçlerinden dolayı okumayı etkileyen değişkenlerden, okuma kaygılarından ve okuma motivasyonlarından etkilenmektedirler. Okumayı öğrenmenin sadece harfleri tanımaktan ve yorumlamaktan farklı olduğu algısı ile yola çıkılan araştırmada okumayı etkileyen sosyal, bilişsel ve duyuşsal süreçlerin önemli olduğu vurgulanmaktadır. Belirtilen durumdan hareketle araştırmanın amacı başlangıç düzeyi okuyucularının okuma kaygısının ve okuma motivasyonunun çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Bu amaç çerçevesinde yapılan çalışmada nicel araştırma tekniklerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, başlangıç düzeyi okuyucuları okuma motivasyonu ölçeği (Öztürk ve Aydemir, 2011) ve araştırmacı tarafından hazırlanmış olan başlangıç düzeyi okuyucuları okuma kaygısı ölçeği kullanılmıştır. Veri toplama araçları ile İstanbul ilinde, birinci ve ikinci sınıfta öğrenimine devam eden 204 öğrenciye ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen nicel veriler üzerinde Shapiro-Wilk, Bağımsız Gruplar Testi, ANOVA ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı analizi kullanılmıştır. Ölçek geliştirme süresinde Lawshe tekniği, Kaiser-Meyer -Olkin ve Barlett's Testi, Bağımsız Gruplar T Testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı analizi kullanılmış olup doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarında x2/sd (1.681), RMSEA (.060), SRMR (.068), GFI (.901) ve CFI (.905) değerleri gösterilmiştir. Bütün bu analizler neticesinde elde edilen bulgular, Başlangıç Düzeyi Okuyucuları Okuma Kaygısı Ölçeğinin hem geçerlik hem de güvenirlik açısından yeterli bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Araştırmadan elde edilen okuma kaygısına yönelik bulgulara göre katılan grupların cinsiyetlerine ve okul öncesi eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılığa rastlanmazken sınıf düzeyi, anne-baba eğitim durumuna ile okuma kaygıları arasında anlamlı bir farklılığa (p>.05) rastlanmıştır. Araştırmadan elde edilen okuma motivasyonuna yönelik bulgulara göre anne eğitim durumu, baba eğitim durumu ve sınıf düzeyinin okuma motivasyonu üzerinde anlamlı etkisi bulunurken, cinsiyet ve okul öncesi eğitim durumunun okuma motivasyonu üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Bunun yanı sıra araştırmanın bulguları başlangıç düzeyinde eğitim gören öğrencilerinin okuma kaygıları ile okuma motivasyonları arasında negatif yönlü .01 düzeyinde anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir (r=-.640**). Araştırmanın bulgularının başlangıç düzeyinde okuma sürecinde ve ileriki seviyelerde öğrencilere kazandırılması gereken okuma motivasyonuna yönelik dikkat edilmesi gereken noktalarda değer katacağı, okuma kaygısını etkileyen öğelerde hangisine önem verilmesi gerektiği, kaygı ve motivasyon arasındaki ilişkinin sınıf düzeyi arttıkça nasıl etkilendiği yönündeki değişimi açısından literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.