Türkçe kaynak metinlerin söz dağarcığına katkısı: Çagatay Tilinin İzahlik Lugiti örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Atatürk Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA ÖZÇETİN
Danışman: MUSTAFA SİNAN KAÇALİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sözlükler bir dilin söz varlığını içerir. Bir dilin sözcükleri o dilin kültürü demektir. Yani bir dilin sözlüğünü okumak o dilin kültürünü de tanımak demektir. Bu nedenle bir milletin önce kendi kültürüne ait sözlükleri tanıması gerekir. Ortak dil, ortak kültür demektir. Türk dillerinin sözlüklerini okumak da Türk kültürü hakkında bilgi sahibi olmanın bir yoludur. Türk Cumhuriyetlerinin farklı alfabeler kullanıyor olmaları ortak kültür hakkında bilgi sahibi olmayı zorlaştırmaktadır. Türk dillerinden herhangi birinin konuşulduğu bir ülkede yayımlanan bir eserin okunabilmesi için eserin yayımlanacağı diğer ülkelerin alfabelerine göre çeviri yazıyla aktarılması gerekir. Çagatay Tilini? İzahlik Lugiti, 2002 yılında Sincan Halk Neşriyatı tarafından yayımlanan Çağatay Türkçesi-Uygur Türkçesi sözlüğüdür. Bu çalışmada Arap harfleri ile yazılan sözlüğün ilk iki yüz sayfası Latin harflerine çeviri yazı ile aktarılmıştır. Uygur harfleriyle yazılmış olan sözlük çeviri yazıyla Latin harflerine aktarılırken madde başlarının sırası değiştirilmemiştir. Madde başları tarafımızdan numaralandırılmıştır. Sözlükte madde başları için verilen örnek beyitlerin doğruluğunun teyidi için vezinleri bulunup beyitlerin üzerlerinde tarafımızca gösterilmiştir. Sözlüğün incelenen bölümünde geçen vezin adları ve kalıpları sonda ek olarak verilmiştir. Eserin Latin harflerine aktarımı ile Arap harfli Uygur yazısını bilmeyenlerin de eseri ve ortak kültürü tanımalarına katkıda bulunacağı umulmaktadır. Çalışma bu yönüyle Türkçe öğretmeni adayları için, farklı alfabeyle meydana getirilmiş bir sözlüğün tanınması, Türkiye Türkçesi ile karşılaştırılması bakımından önemlidir.