Kısa rotasyonlu bitkilerle ağaçlandırma ile farklı kavak (Populus sp.) genotiplerinden toprak-üstü odunsu biyokütle üretimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA SÖNMEZOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İbrahim İlker Özyiğit
Eş Danışman: Reinhart Ceulemans
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışma kapsamında; Nisan 2010'da Lochristi, Belçika'da geniş ölçekli kavak (Populus spp.) ve söğüt (Salix spp.) ağaçlarını kapsayan kısa rotasyonlu bitkilerin plantasyonu tarımsal arazi üzerinde yapıldı. Seçilmiş 12 farklı kavak genotipinin; yaprak alan analizi, yaprak alan, büyüme performansı, toprak-üstü biyokütle enerjisi üretimi, bunlara ilaveten Koster ve Skado genotiplerinde toprak-altı biyokütle enerjisi üretimi değerlendirildi. Büyüme ve biyokütle enerjisi üretim performanslardaki genotipik ve soy varyasyonları bulundu. Bu varyasyonlar ikinci büyüme yılının ikinci rotasyonunda gerçekleştirildi. Çalışma sonucunda, Hees (8.0 m2 m-2), Skado (6.6 m2 m-2), Bakan (6.8 m2 m-2) genotiplerinin maksimum yaprak alan indeks değerine sahip olduğu; Robusta (4.75 m2 m-2) ve Wolterson (5.29 m2 m-2) genotiplerinin ise en düşük yaprak alan indeks değerlerine sahip olduğu gözlendi. Hees (738.9 m2 gün m-2), Bakan (883.3 m2 gün m-2) ve Skado (804.7 m2 gün m2) genotiplerinin en yüksek, Grimminge (488.3 m2 gün m-2) ve Oudenberg (466.6 m2 gün m-2) genotipleri en düşük yaprak alan durasyonu değerlerine sahip oldukları gözlendi. Elde edilen verilere göre; yıllık toprak-üstü biyokütle enerjisi üretimi performansı 6.7 ve 17.3 Mg ha-1 yıl-1 arasında seyretmektedir. Yıllık büyüme oranı yüksek olan genotipler aynı zamanda yüksek toprak-üstü biyokütle enerjisi üretimi göstermektedir. Robusta (6.7 Mg ha-1 yıl-1) ve Brandaris (7.5 Mg ha-1 yıl-1) genotipleri en düşük biyokütle enerjisi üretim performansı gösterirken, Skado (17.3 Mg ha-1 yıl-1), Hees (14.5 Mg ha-1 yıl-1) ve Vesten (14.0 Mg ha-1 yıl-1) genotipleri en yüksek biyokütle enerjisi üretim performansına sahiptir. Ortalama yıllık biyokütle enerjisi üretim performansı her ağaç başına 1.1 and 2.4 kg arasında seyretmektedir. Hees genotipi ağaç başına en yüksek enerji performansını gösterirken, Brandaris genotipi en düşük değerlere sahipti. Toprak-altı biyokütle üretimi Skado genotipi için 6.1 Mg ha 1 yıl-1 iken Koster için 4.9 Mg ha-1 yıl-1 olarak ölçülmüştür. Skado genotipi ortalama yıllık toprak-üstü biyokütle üretim performansı bakımından Koster'dan daha iyi bir kapasiteye sahiptir. Çalışmada ayrıca, hibrit genotiplerin saf Populus nigra ırklarına göre üretim açısından daha yüksek bir performansa sahip oldukları gözlenmiştir. Çalışmada ayrıca, bireyler arasındaki genotipik ve soy farklılıklarının üretim performansı üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Yüksek üretim kapasitesi T x M (P. trichocarpa x P. maximowiczii) genotipinde (14.5 Mg ha-1 yıl-1) tespit edilirken, en düşük performans N genotiplerinden (8.9 Mg ha-1 yıl-1) (P. nigra) elde edildi. Genotipler arasındaki yüksek üretim kapasitesi genellikle arazi ortamındaki optimal toprak ve su kondisyonlarına bağlı olarak artış göstermektedir. Bu çalışma kısa rotasyonlu kavak türlerinin yüksek toprak-üstü biyokütle enerjisi performanslarını göstermiştir. Çalışmadan elde edilen verilerin biyokütle enerjisi üretimi için yapılacak çalışmalara birer örnek teşkil edeceği düşünülmektedir.