Glutamat salınım inhibitörü Riluzol'un farelerde morfine tolerans ve bağımlılık gelişmesine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Eczacılık Meslek Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2001

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALE ZERRİN ALTUNBAŞ

Danışman: LEVENT KABASAKAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Beyindeki temel eksitatör aminoasit olan glutamatın ağn ve tolerans/ bağımlılık gelişiminde önemli rolü olduğu bilinmektedir. Daha önceki çalışmalarda, glutamat antagonistlerinin, sistemik olarak uygulanan morfinin oluşturduğu analjezik cevabı değiştirdiği, ayrıca bağımlılık ve tolerans gelişmesini önlediği gösterilmiştir. Psikotropik, antikonvülsan, hipnotik, anestezik ve nöroprotektif etkileri olduğu gösterilen riluzol, Amyotropik Lateral Skleroz (ALS) gibi nörodejeneratif hastalıklarda da yararlı etkileri saptandığından Türkiye dahil pek çok ülkede tedavide kullanılmakta olan yeni bir ilaçtır. Riluzolün bu etkilerini glutamat salınımını ve striatal sinaptozomlarda GABA geri alınımını inhibe etmesinin yanısıra voltaj bağımlı sodyum kanallarını bloke ederek oluşturduğu ileri sürülmektedir. Bu mekanizmaların ağrının algılanmasında rol oynadığı bilindiğinden, çalışmamızın amacı; a- Artan dozlarda ve akut olarak uygulanan riluzolün morfin analjezisi üzerine etkisini belirlemek, b- Riluzolün kronik olarak uygulanan morfinin oluşturduğu analjezik etkiye karşı oluşan tolerans ve morfin bağımlılığı üzerine etkisini araştırmaktır. Analjezik etki spinal olarak tail-immersiyon, supraspinal olarak da hot-plate testi ile değerlendirilmiştir. Riluzol tek başına uygulandığında her iki testte de analjezik etkili bulunmamıştır. Ancak morfin ile birlikte uygulandığında, hot-plate testinde etkisizken, tail-immersiyon testinde morfinin analjezik etkisini inhibe etmiştir. Riluzolün 9 günlük kronik uygulaması, morfin analjezisine gelişen toleransını değiştirmemiştir. Riluzolün kullanılan en yüksek dozunda (6 mg/kg) nalokson ile oluşturulan yoksunluk sendromunun belirtileri şiddetlenmiştir. Morfine fiziksel bağımlılık gelişimini ise riluzol doza bağımlı olarak artırmıştır. Bu sonuçlar riluzolün morfin analjezisi ve tolerans/bağımlılığı üzerinde modulator bir rolü olabileceğini göstermektedir.