FETİH GAZETESİ (1957-1960)

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YUSUF ZİYA BAŞBAY

Danışman: Gülcan İnalcık

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türkiye'de iç siyasetin gerginleştiği, bu gerginliğin Cumhuriyet döneminin ilk askerî darbesi olan 27 Mayıs müdahalesine zemin hazırladığı 1957-1960 yılları arasında İslamcı görüşlere bağlı bir grup genç tarafından çıkarılan Fetih gazetesi, döneminde İslamcı fikriyata sahip bazı gazete ve dergilerin yayımlanmaması nedeniyle dindar çevrelerde ilgi odağı olmuş ve çok sayıda önemli ismin yazılarını yayımladığı bir mecraya dönüşmüştür. Fetih gazetesi, Cumhuriyet döneminin ilk kuşak İslamcı aydınları ile onlardan sonra gelen kuşağı bir araya getirmiştir. Bu birliktelikte gazetenin sahibi Abdullah Işıklar ve Fetih'i birlikte çıkardıkları arkadaşlarının tutumları ve meselelere yaklaşımı etkili olmuştur. 1957-1958 döneminde 10 ay boyunca kesintisiz, haftalık ve dört sayfa olarak yayımlanan Fetih gazetesi daha sonra zaman zaman on beş günlük veya aylık olarak yayınlarına devam etmiş ve 1960 Temmuz'una kadar yayın faaliyetini sürdürmüştür. 1959'da yaşanan kâğıt sıkıntısı sebebiyle yayımına bir süre ara verilmiştir. Fetih gazetesinde günlük iç ve dış siyasi gelişmeleri tam olarak takip etmek mümkün değildir. Buna mukabil İslamcı aydınların dönemin önemli gelişmeleri karşısındaki tutumunu gösteren çok sayıda haber, yorum ve makale yer almıştır. Gazete, demokratik hayatın erken bir döneminde İslamcı aydınların dini özgürlükleri, eğitim ve kültürel gelişmeleri nasıl ele aldıklarını göstermesi bakımından dikkate değerdir. Gazetede rejimin niteliklerine yönelik herhangi bir eleştiri göze çarpmazken dönemin laiklik anlayışı ve tek parti döneminde dini hayatı biçimlendirmeye yönelik uygulamalar ağır eleştirilmiştir. Dindar kesimlere hitap edecek tarzda çeşitli toplumsal sorunlara ilişkin analizler, ahlak ve maneviyata dair öğütler de gazetenin sayfalarında sıklıkla yer almıştır. Gazetenin asıl amacı, dindarların sesi olmak, dini hayata ve dini eğitime ilişkin kısıtlamaların kaldırılması için Demokrat Parti iktidarını teşvik etmek, bu yöndeki her türlü çalışmayı desteklemektir.