Birinci Basamağa Başvuran 0-18 Yaşındaki Bireylerin Sağlık İhtiyaçlarının Belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE KAYAN
Danışman: Saliha Serap Çifçili
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'ne göre her birey 18 yaşına kadar çocuk kabul edilir ve her çocuğun sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı vardır. Bu sözleşmeye taraf olan ülkemiz için sağlık ihtiyaçlarının belirlenmesi, sağlık hizmeti sunucuları ve politika yapıcılar için büyük bir fırsattır. Bu araştırmanın amacı, Marmara Üniversitesi Tuzla Eğitim Aile Sağlığı Merkezi (EASM)'ne kaydolan 0-18 yaşındaki bireylerin sağlık ihtiyaçlarının belirlenmesidir. Yöntem: Tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Hizmete yeni başlayan Marmara Üniversitesi Tuzla EASM'ye 4 Kasım 2016 – 4 Mart 2017 tarihleri arasında ilk kez başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden 0-14 yaşındaki bireylerin ebeveynleri ve 14 yaşından büyük bireyler çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik özellikler ile çocuklarına yönelik, Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği sağlık ihtiyaçlarını değerlendiren anket uygulanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 20.0 programında yapılmıştır. Verilerin tanımlayıcı istatistikleri (yüzde, ortalama, standart sapma vb.) hesaplanmıştır. Karşılaştırmalı analizlerde Ki-kare ve t-testi kullanılmıştır. Verilerin analiz sonucunda p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 195 kız (%49,2), 201 erkek (%50,8) olmak üzere toplam 396 (%100) çocuk katılmıştır. Altmış yedi çocuğun yaşı 0-2 (grup-1), 196 çocuğun yaşı 3- 9 (grup-2), 133 çocuğun yaşı ise 10-18 (grup-3) arasındadır. Katılımcıların annelerinin %64,6'sı, babaların %87,1'i en az ortaokul düzeyinde öğrenim görmüşlerdir. Toplamda 58 (%14,6) çocuğun bilinen bir hastalığı vardır ve 23 (%5,8)'ü sürekli olarak herhangi bir ilacı kullanmaktadır. Katılımcı çocukların 205 (%77,9)'i Aile Hekimi tarafından takip edilmektedir. Adolesanların sağlık ihtiyaçları büyük ölçüde giderilmemiştir. %67,7'sinin boy-kilo ölçümü, %81,2'sinin tansiyon ölçümü yapılmamıştır. %75,9'u fiziksel ve cinsel büyüme gelişme hakkında, %72,9'u kişisel hijyen ile ilgili, %71,4'ü beslenme ile ilgili bilgilendirilmemiştir. %82,0'ına kilosundan memnun olup olmadığı sorulmamıştır. %77,4'ü fiziksel aktivite ile ilgili, %84,2'si üreme sağlığı ile ilgili, %91,0'ı gebelikten korunma yolları ile ilgili bilgilendirilmemiştir. Sigara, nargile, tütün ürünleri, alkol, madde kullanımı ile ilgili bilgi yüksek oranda verilmemiştir. Çocukların kaza ve yaralanmaları, emniyet kemeri kullanımı, kavgaya karışma durumu, şiddete maruziyetleri yüksek oranda sorulmamıştır. Sadece %33,8'ine kendini nasıl hissettiği sorulmuştur. Grup-1 ve grup2'deki çocukların %97'si aşıların hepsini yaptırmıştır. Boy, kilo, baş çevresi ölçümleri ve taramalar yüksek oranda yapılmıştır. Kan basıncı ölçümü, diş sağlığı bilgilendirmesi ise en az karşılanan sağlık ihtiyaçlarındandır. Çocuk hastalıkları uzmanı tarafından takip edilen çocukların gelişimi daha sık muayene edilmiş (p=0,001), diş sağlığı bilgileri daha sıklıkla verilmiş (p=0,013), kazalardan korunma bilgileri daha sık verilmiş (p=0,016), ürogenital sistem daha sık muayene edilmiştir (p=0,004). Sonuç: Bulgularımız 0-2 yaş grubundaki çocukların ihtiyaçlarının karşılandığını, 3-9 yaş grubundaki çocukların ihtiyaçlarının bir bölümünün karşılandığını, 10-18 yaş grubundaki çocukların sağlık ihtiyaçlarının sıklıkla karşılanmadığını göstermektedir. Diş sağlığı, kazalardan korunma, cinsel yolla bulaşan hastalıkların önlenmesi ve gebelikten korunma yolları hakkında bilgi verilmemiştir. Sigara, tütün, nargile, alkol ve madde kullanımı sorgulanmamış, obezite de kontrol edilmemiştir. Bunun için yeterli aile hekimi uzmanına ve yeni politikalara ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: Adolesan, Sağlam Çocuk, Karşılanmamış Sağlık İhtiyaçları, Temel Sağlık Hizmetleri, Periyodik Sağlık Muayenesi