İlk yetişkinlik dönemindeki zihin yetersizliği olan bireylerin ailelerinin bu döneme uyum sürecinde yaşadıkları deneyimler ve gereksinimlerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAHŞAN CEBECİK AKGÜL

Danışman: Aydan Aydın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, ilk yetişkinlik döneminde zihin yetersizliği olan çocuğa sahip ailelerin çocuklarının bu dönemine uyum sürecinde yaşamış oldukları deneyimleri öğrenmek ve bu dönemdeki gereksinimlerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 17-45 yaş aralığında, ilk yetişkinlik döneminde zihin yetersizliği olan çocuğa sahip 12 ebeveyn ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgularda, yetişkinlik dönemine giren zihin yetersizliği olan bireylerin davranışsal, duygusal, sosyal, fiziksel ve serbest zamanı etkinliklerinde değişiklikler gösterdiği, bu bireylerin bu dönemde daha bilinçli oldukları ve sosyalleşme isteklerinin daha çok olduğu, bunun yanında ebeveynlerin yönlendirmesinin devam ettiğini ve çocuklarında takıntı, öfke sorunları olduğu, bağımsız yaşam becerilerinde eksikliklerinin olduğu, ailelerin çocuklarını bir yetişkin olarak görmedikleri ve buna uyum sağladıkları, yetişkin çocuğun aile yaşamını etkilediği görülmektedir. Katılımcılar, yetişkin çocuklarının bu dönemde günlük yaşam ve öz bakım, akademik, sosyal, sağlık ve hijyenini koruma ve cinsel yaşam becerilerini gerçekleştirmekte bazı gereksinimlerinin olduğunu ifade etmişlerdir. Ailelerin ise çocuklarının topluma kazandırılması, ebeveynlere eğitim ve psikolojik destek, maddi destek, toplum bilinçlendirilmesi, eğitim planı uygulanması ve evde eğitsel destek alam gibi hizmetlere gereksinim duyduğu ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte ebeveynlerin çocuklarının davranış problemleri kaynaklı, çocuğunu yalnız bırakamaması ve özbakım becerilerini sağlayamaması kaynaklı zorluklar yaşadıkları belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre ilk yetişkinlik dönemindeki zihin yetersizliği olan bireylerin yaşam kalitelerini artırmak ve ailelerin bakım yüklerini azaltmak amacıyla, bu bireyler için eğitsel, psikolojik, sosyal ve istihdam yönlerinden desteklenecekleri kurum ve yapılar oluşturulması, hizmetler planlanması, ailelerin yaşadıkları bu durumlar ile baş edebilmeleri psikolojik ve sosyal yönden desteklenmeye gereksinimleri olduğundan, aile danışmanlık merkezlerinde ve rehabilitasyon merkezlerinde hem birebir psikolojik destek hem de yalnız olmadıklarını hissetmeleri için psikolojik danışma grupları oluşturulması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Zihin yetersizliği olan yetişkin aileleri, uyum, gereksinim.