Doğu Avrasya Bozkırlarının Göçebe Sanatı" sergisinden seçilmiş kemer toka tasarımları (Metropolıtan sanat müzesi)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk Sanatları Anasanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SALİHA BEYZA UMURCA

Danışman: Şehnaz Biçer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Avrasya kıtasının bozkır bölgesi, en eski çağlardan beri Avrasya tarihinde oldukça önemli bir rol oynamıştır. Bu geniş bozkır topraklarındaki erken dönem göçebe ve yarı göçebe halkların, sanatı, kültür ve yaşam tarzları hakkında bilgi vermekte olan eserler içerisinde, oldukça önemli bir yeri olan nesneler kemer tokalarıdır. Bozkır sanatı, binlerce yıldır göçebe yaşam tarzının var olduğu geniş Avrasya bozkır topraklarında kendini göstermektedir. Tezimiz; "Doğu Avrasya Bozkırlarının Göçebe Sanatı" sergisinden seçilmiş, MÖ 6. yüzyıl ile MS 2. yüzyıl aralığında olan kemer tokalarından, 70 eseri kapsamaktadır. Bu eserlerin, tasarım özellikleri ile figürlerin değerlendirilmesi ve çizimleri yapılmış, tarihi ve menşei bağlamında bilgiler verilerek ortak bir sanat üslubunun varlığına dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Çoğunluklu olarak Hun Konfederasyonu dönemine denk gelen bu eserler, en belirgin tasarım özellikleri olduğu gibi Türk Sanatı'nın da önemli üslubu olan, hayvan üslubu kapsamında, hayvan mücadele sahnelerini barındırmaktadır. Kemer tokalarının, bölge ve tarihlendikleri dönem ile birlikte tasarım özellikleri de tespit edilerek bu kültürel ortaklık vurgulanmıştır. Yüksek stilizasyonun hakim olduğu, göçebe halkların üzerlerinde taşıdıkları bu küçük ölçülerdeki anlatı sahneleri, bozkır sanatının en dikkate değer parçaları olarak günümüze kadar ulaşmıştır.