Zebra balığında oluşturulan epilepsi modelinde valproik asitin ağrı mekanizması üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyofizik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FÜMET DUYGU ÜSTÜNDAĞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Pınar Mega Tiber
Eş Danışman: Ebru Işık Alturfan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Zebra balıklarında oluşturulan akut epilepsi modelinde, ağrının moleküler mekanizması ve bu mekanizmada endojen opioidlerin epilepsi ile ilişkisinin ortaya çıkarılması, epilepsi tedavisinde antikonvülsan olarak kullanılan valproik asitin ağrı mekanizması üzerine etkilerinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Zebra balıkları Kontrol (K), Pentilentetrazol (PTZ), Asetik Asit (AA), Valproik Asit (VPA), PTZ+AA, PTZ+VPA, AA+VPA ve PTZ+AA+VPA grupları ayrılarak davranış analizlerinin ardından beyin dokularında epilepsi, ağrı ve opioidler ile ilişkili genlerin ifadeleri RT-PCR ile incelenmiştir. Oksidan-antioksidan sistem parametreleri spektrofotometrik yöntemle analiz edilmiştir. LC-MS/MS ile nörotransmitter seviyeleri ölçülmüş ve western blot yöntemiyle protein seviyeleri belirlenmiştir. Bulgular: PTZ grubunda keşif oranı, katedilen mesafe ve ortalama hız azalmış NO, LPO ve GST düzeyleri artmış bunlara karşı SOD düzeyleri ise azalmıştır. Ayrıca inflamasyon belirteçlerinden cox-1, tnf-a, ıl-1β, ıl-6 ifadeleri artmış, beyin dokusunda uyarıcı ve inhibe edici nörotransmitter dengesi bozulmuş, dopamin, nöropinefrin ve seretonin seviyeleri kontrol grubuna kıyasla tüm maruziyet gruplarında anlamlı düzeyde azalmıştır. VPA ön tedavisi ile PTZ'nin neden olduğu nöbetler azalmış, asetelkolinesteraz aktivitesi artmıştır. VPA akut epilepsi, akut ağrı ve epilepside ağrı gruplarında artan inflamasyonu azaltıcı yönde etki etmiştir. Asetik asit grubunda ve epilepside ağrı gruplarında artan vücut eğriliğini azaltıcı yönde etki etmiş, hasar gruplarında azalan asetilkolinesteraz aktivitesini artırmıştır. Ayrıca VPA asetik asit grubunda artan pdyn, pomca, cox-1 ve trpa1 ifadelerini azaltmıştır. Sonuç: Bulgularımız PTZ ile oluşturulan akut epilepsi modelinde asetik asit uygulamasının zebra balıklarında periferik ağrının algılanmasında rol oynayan asit algılayan iyon kanallarının, enkefalinler, oksidatif hasar ve nöroinflamasyonla ilgili parametreler üzerinden ağrıya yanıt ile ilgili mekanizmaların bozulduğunu valproik asit tedavisinin antiinflamatuar ve antinosiseptif etki ettiğini işaret etmektedir. Anahtar Sözcükler: Epilepsi, ağrı, opioidler, valproik asit, zebra balığı