SOSYAL GİRİŞİMCİLERİN ETİK VE HİZMETKÂR LİDERLİK DAVRANIŞLARININ CİNSİYET BAĞLAMINDA KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİKMET BAHÇEBAŞI
Danışman: Müge Leyla Yıldız Şen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sosyal girişimcilik, toplumsal sorunlara çözüm üretmek için girişimci kişilerin inşa ettiği ve dönüştürdüğü hem ekonomik hem sosyal bir süreçtir. Sosyal girişimci ise, toplumsal sorunlara sistemli ve sürdürülebilir çözümler üreten, finansal kârlılıktan çok sosyal amaçları gerçekleştirmeye odaklanmış kişiler olarak tanımlanmaktadır. Sosyal girişimcilik ve sosyal girişimci kavramları gelişmekte olan yeni bir kavrammış gibi algılansa da ifadeler 1980'lerden günümüze kadar kullanılmaktadır. Sosyal girişimciler değişim aracıları olarak hizmet ederler, ancak özünde tüm insanları ve sosyal çevrelerini dönüştürme potansiyeline sahip olan dönüşümcü liderlerdir. Sosyal girişimciler izleyicilerinin gelişimini önemser, örgütü tek başlarına yönetmek istemediklerinden süreçlerde izleyicilerinin de görüşlerini alırlar. Bu tutumları onları hizmetkâr lider olarak adlandırmaktadır. Sosyal girişimcilerin güç paylaşımı, işbirlikçi ve adil olmaları ahlaki motivasyonlara dayandığı için etik lider davranışı göstermektedirler. Küresel Kadın Girişimcilik Araştırmalarına göre; kadınların sadece ekonomik girişimlerden ziyade sosyal girişim başlatma olasılığı erkeklere göre 1,17 kat, ekonomik odaklı girişimlere göre çevresel girişimler gerçekleştirme olasılıkları 1,23 kat daha fazla olduğu ve sosyal işletmelere daha fazla kadınların liderlik ettiği sonucu elde edilmiştir. Türkiye'de ekonomik girişimcilik üzerine yapılmış olan araştırmalar, kadın ve erkek girişimciler arasındaki cinsiyet boşluğunu net oranlarla ortaya koyabilmektedir. Analizler sonucunda ise erkek girişimcilerin bu alanda çoğunlukta faaliyet gösterdikleri söylenebilir. Sosyal girişimcilik alanında yapılmış olan çalışmalar azınlıkta olduğu için cinsiyet farklılığı daha az belirgindir ve ekonomik girişimcilik için olan genelleme bu alanda yapılamamaktadır. Bu çalışmada, kadın ve erkek sosyal girişimcilerin, etik ve hizmetkâr liderlik davranışlarına odaklanılıp, cinsiyet farklılıkları temelinde, bu alanda faaliyet gösteren kadınların ve erkeklerin liderlik davranışlarındaki potansiyel farklılıklar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırma Türkiye'de sosyal girişimcilik kapsamında; kadın, engelliler, çevre, eğitim, çocuk, sağlık ve yardım gibi alanlarda faaliyet gösteren 34 sosyal girişimciyle birlikte çalışan veya sosyal girişimde gönüllü olarak faaliyet gösteren 169 kişi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Belirlenen iki grup içinde etik liderlik ve hizmetkâr liderlik ölçeği uygulanmıştır. Araştırma değişkenlerine ilişkin veriler, anket yöntemi ile toplanmış ve elde edilen veriler SPSS istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. Sonuç olarak, araştırma kapsamında sosyal girişimciliklerin etik ve hizmetkâr liderlik davranışları incelenmiş ve bu liderlik davranışlarının arasında cinsiyete göre farklılık olup olmadığı ortaya koyulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sosyal Girişimcilik, Etik Liderlik, Hizmetkâr Liderlik, Cinsiyet