Birinci basamak sağlık hizmetlerinde görme engelli bireylerin deneyimleri: Nitel bir araştırma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CAHİDE ÇELENK BİRİCİK
Danışman: SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İncinebilir gruplar arasında yer alan görme engelli bireyler sağlık hizmetine ulaşım anlamında çeşitli zorluklar ve eşitsizliklerle karşılaşmaktadırlar. Bu araştırmanın amacı, görme engellilerin sağlık hizmetlerine erişim süreçlerinde yaşadıkları deneyimleri, karşılaştıkları erişilebilirlik sorunlarını nitel yöntemler aracılığıyla incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, nitel araştırma yönteminden fenomenolojik desende tasarlanmıştır. Katılımcıların yaşadıkları deneyimlerin kapsamlı şekilde anlaşılması amacıyla odak grup görüşmeleri yöntemi tercih edilmiştir. Amaçlı örnekleme yöntemi ile 28 katılımcıya ulaşılmış her biri 6–8 katılımcıdan oluşan 4 odak grup görüşmesi yapılmıştır. Görüşmeler bir gözlemci araştırmacının eşlik ettiği deneyimli bir moderatör tarafından yarı yapılandırılmış bir soru formu kullanılarak yürütülmüştür. Görüşmeler sırasında ses kaydı alınmış, bu ses kayıtlarından elde edilen transkriptler. tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Görüşmelerde veri doygunluğuna ulaşıldığında görüşmeler sonlandırılmıştır. Kodlama süreci sırasında 2 araştırmacı bağımsız olarak kodları oluşturmuş, kategoriler belirlenmiştir üçüncü uzman araştırmacı ile kategoriler, alt tema ve temalar değerlendirilmiş ve bulguların son listesi bu şekilde oluşturulmuştur. Bulgular: Görme engelliler, sağlık hizmetlerine erişim sürecinde fiziki düzenlemeler, bilgiye ulaşım ve sağlık teknolojilerinin kullanılabilirliği açısından çeşitli engellerle karşılaşmaktadırlar. Sağlık hizmetine dair memnuniyet, bireysel deneyimlere dayandığından katılımcılar arasında hasta–hekim iletişimine göre farklılık göstermektedir. Hekimiyle iletişim yönünden olumlu deneyimleri olan katılımcılar birinci basamaktan yararlanırken, olumsuz deneyimleri olan katılımcılar daha fazla hekim seçeneği olduğu için hastaneleri tercih ettiğini belirttiler. Çalışmamızda birinci basamak ve hastaneler için fiziki ve bilgiye erişilebilirlik yetersizlikleri konusunda fikir birliği mevcuttur. Çözüm süreçleri için her alanda aktif katılım göstermeye hazır olduklarını söylemişlerdir. Sonuç: Sağlık meslek mensuplarının engellilik farkındalık düzeyindeki yetersizlik görme engelli bireylerle iletişim sürecini olumsuz etkileyerek bireyin sağlık hizmet alımını zorlaştırmaktadır. Hasta merkezli iletişim eğitimleri ile süreç iyileştirilebilir. Görme engellilerin sağlık hizmetlerine erişiminde ortaya çıkan eşitsizliklerin giderilmesi, sağlık hakkı temelinde kamu kurum ve kuruluşlarının görme engelli bireyler ile ortak paydaşlar olarak yapılacak uygulamalarla mümkün olabileceği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: görme engelli, birinci basamak sağlık hizmetleri, erişilebilirlik