Örnek olay inceleme temelli sosyal bilgiler dersinde karar verme becerisinin geliştirilmesi: Bir eylem araştırması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe Ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELMA SİPAHİ
Danışman: Zafer İbrahimoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, örnek olay temelli öğrenme etkinlikleri ile desteklenmiş sosyal bilgiler dersinde karar verme becerisini geliştirmeye yönelik uygulama yapmak ve uygulamaların etkisini irdelemek amaçlanmıştır. Bu temel amaca yönelik olarak, araştırmada aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır: 1. Öğrencilerin sosyal bilgiler dersi ve karar verme becerisi ile ilgili düşünceleri(algıları) araştırma öncesi ve sonrası nasıldır? 2. Örnek olay temelli etkinliklerle işlenen sosyal bilgiler dersinin öğretme-öğrenme sürecinde işlenen kazanımı edinmeye yönelik, sınıf içi iletişim ve etkinliklerin niteliği ile karar verme becerilerinin gelişimine yönelik karar formlarının niteliği nasıldır? 3. Örnek olay temelli etkinliklerle desteklenmiş karar verme becerisi geliştirmeye yönelik işlenen sosyal bilgiler dersi öğrenme sürecine ilişkin öğrencilerin ve araştırmacının görüşleri nasıldır? Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması deseni ile yürütülmüştür. Araştırma, 4. sınıf sosyal bilgiler dersi "Üretim, Tüketim ve Dağıtım" öğrenme alanı ile "Etkin Vatandaşlık" öğrenme alanında uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen İzmir il merkezindeki bir devlet ilkokulunda 4. sınıfta öğrenim gören 31 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama araçları, yapılan derslere ilişkin ses kayıtları, değerlendirme etkinlikleri, karar formları, öğretmen ve öğrenci günlükleri, öğrenci ön-son görüşmesi, odak grup görüşme formundan oluşmaktadır. Verilerin çözümlemesinde ve değerlendirilmesinde nitel veri analiz yöntemlerinden içerik analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Sınıf içi iletişim kesitleri belirlenen ölçütlere, öğrenci etkinlik ürünleri ve karar formları ise oluşturulan rubriklere göre değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları; öğrencilerin sosyal bilgiler dersine yönelik algılarında olumlu bir değişim olduğunu ve dersin bireysel ve toplumsal katkılarına daha fazla odaklandıklarını göstermiştir. Karar verme süreçlerinde başlangıçta büyüklerinden destek almayı tercih eden öğrencilerin, süreç sonunda daha özgüvenli ve bağımsız kararlar alabildikleri tespit edilmiştir. Karar formlarına ilişkin rubrik analizleri, öğrencilerin problem tanımlama, bilgi toplama, seçenek oluşturma ve seçenekleri değerlendirme gibi becerilerinde belirgin bir gelişim gösterdiklerini ortaya koymuştur. Araştırma ayrıca, örnek olay temelli etkinliklerin öğrencilerin bilişsel gelişimlerinin yanı sıra sınıf içi iletişim ve sosyal etkileşimlerini de desteklediğini ortaya koymuştur. Öğretmen gözlemleri ve öğrenci günlükleri, etkinliklerin öğrencilerde öğrenme motivasyonunu artırdığını ve karar verme becerilerini günlük yaşama yansıtabilme kapasitesini geliştirdiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Eğitimi, Örnek Olay Yöntemi, Karar Verme Becerisi, Eylem Araştırması.